Küresel kömür talebinde yeni rekor beklentisi

Daha önce bu yıl için düşüş öngören IEA, 2026’da kömür tüketiminin yüzde 1,2 artarak 8,94 milyar tona ulaşacağını ve yeni bir rekor kıracağını açıkladı.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın Kömür Piyasası Yıl Ortası Güncellemesi raporuna göre, küresel kömür talebindeki artışın temel nedenlerinden biri doğalgaz fiyatlarındaki yükseliş oldu. Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin küresel LNG arzını ve enerji piyasalarını etkilemesi, doğalgazla çalışan santrallerin maliyetlerini artırırken bazı elektrik piyasalarında kömürün yeniden daha rekabetçi hale gelmesine yol açtı.

Doğalgaz fiyatları kömürün kullanımını artırdı

Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığı sorunları kömür arzını doğrudan etkilemese de bölgedeki LNG akışlarının sekteye uğraması doğalgaz piyasalarında fiyat baskısı oluşturdu. Bunun sonucunda doğalgaz santrallerinin yanında yedek kömür kapasitesine sahip bazı elektrik sistemlerinde üretimin kömüre kaydığı görüldü.

IEA, bu gelişmenin özellikle Avrupa, Japonya, Güney Kore, Çin ve diğer bazı piyasalarda daha yüksek kömür tüketimine yol açtığını belirtti. Elektrik üretiminde doğalgaz ile kömür arasındaki maliyet farkının kömür lehine değişmesi, daha önce beklenen küresel talep düşüşünün yerini artış beklentisine bırakmasında etkili oldu.

El Nino elektrik talebini yükseltiyor

Kömür talebini destekleyen bir diğer unsur ise 2026’da beklenen güçlü El Niño hava olayı. Asya’nın önemli kömür tüketicilerinde sıcaklıkların yükselmesi, soğutma amaçlı elektrik kullanımını artırırken hidroelektrik üretimindeki olası düşüşün de kömür santrallerine olan ihtiyacı artırması bekleniyor.

Çin’de ise yüksek petrol fiyatlarının kömürden kimyasal üretimini daha cazip hale getirmesi, enerji sektörünün dışındaki kömür talebini de destekleyen unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.

Çin ve Hindistan küresel talepte belirleyici

IEA, Çin’in kömür tüketiminin 2026’da yüzde 1 artarak yaklaşık 5 milyar tona ulaşmasını bekliyor. Çin, küresel kömür talebinin yönünü belirleyen en önemli ülke olmaya devam ediyor.

Hindistan’da ise yüksek elektrik talebi, hava koşulları ve hidroelektrik üretimindeki gelişmeler kömür kullanımının seyrinde belirleyici olacak. Asya’daki diğer önemli tüketicilerde de doğalgaz fiyatlarının yükselmesi ve elektrik talebindeki artış kömür kullanımını destekliyor.

Buna karşılık ABD ve Avrupa Birliği gibi gelişmiş ekonomilerde kömür talebindeki uzun vadeli yapısal gerilemenin devam etmesi bekleniyor. ABD’de kömür tüketiminin 2026’da yüzde 7 azalacağı öngörülürken, Avrupa Birliği’nde de düşüş eğiliminin sürmesi bekleniyor.

Üretimde gerileme bekleniyor

Küresel kömür talebi yükselirken üretim tarafında ters yönde bir görünüm ortaya çıkıyor. IEA, dünya genelinde kömür üretiminin 2026’da yaklaşık yüzde 2 gerilemesini bekliyor. Buna rağmen küresel üretimin üst üste üçüncü yıl 9 milyar tonun üzerinde kalacağı tahmin ediliyor.

Çin’de mayıs ayında Şansi eyaletinde meydana gelen ölümcül maden kazasının ardından başlatılan güvenlik denetimleri üretimi önemli ölçüde etkiledi. IEA’ya göre Çin’de haziran ve temmuz aylarında kömür üretimi yıllık bazda yaklaşık yüzde 10 geriledi.

Üretimdeki daralma ve talepteki artış, küresel kömür stoklarının son yıllardaki yüksek birikiminin azalmasına neden oluyor. Newcastle termal kömür fiyatı da 2026’nın ilk yarısında yükselirken, ağustos sonunda 6 bin kilokalori seviyesindeki gösterge fiyat yaklaşık 136 dolar/ton olarak kaydedildi.

2027’de gözler Hürmüz Boğazı’nda

IEA’nın 2027 görünümünde ise Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler belirleyici olacak. LNG akışının savaş öncesi seviyelere doğru toparlanması ve doğalgaz fiyatlarının gerilemesi halinde kömürün elektrik üretimindeki maliyet avantajının azalması bekleniyor.

Bu senaryoda küresel kömür talebinin 2027’de yüzde 0,4 gerileyerek 8,91 milyar tona düşmesi öngörülüyor. Ancak Hürmüz Boğazı’ndaki LNG akışının kısıtlı kalması ve doğalgaz fiyatlarının yüksek seyretmesi halinde kömür talebinin yeniden artabileceği belirtiliyor.

IEA, küresel kömür üretiminin ise 2027’de Çin’deki üretimin toparlanmasının etkisiyle sınırlı ölçüde yükselmesini bekliyor.