Çin Haberleri - Son Dakika Çin Haber Güncel Gelişmeler

Çin ticaret fazlası 213,6 milyar dolar ile rekor seviyeye çıktı

Çin'in ticaret fazlası Ocak-Şubat döneminde 213,6 milyar dolara yükselerek rekor seviyeye çıktı. Çin’in ticaret fazlası Ocak-Şubat döneminde rekor seviyeye yükselirken, ihracatın beklentilerin çok üzerinde artması dünyanın ikinci büyük ekonomisinin ABD ile süren ticaret gerilimlerine rağmen dayanıklılığını ortaya koydu. Çin, Ay Yeni Yılı tatilinin her yıl farklı tarihlere denk gelmesinin yarattığı dalgalanmaları azaltmak için genellikle Ocak ve Şubat ayı ticaret verilerini birlikte açıklıyor. Buna göre Çin’in ticaret dengesi 213,62 milyar dolara yükseldi. Bu rakam, ekonomistlerin 179,6 milyar dolarlık beklentisinin üzerinde gerçekleşirken, Aralık ayındaki 114,1 milyar dolarlık seviyeye göre de önemli artış gösterdi. Gümrük verilerine göre Çin’in ihracatı Ocak-Şubat döneminde yıllık bazda yüzde 21,8 artarak ekonomistlerin yüzde 7,1’lik beklentisini aştı. İthalat ise yılın ilk iki ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,8 artarak yüzde 6,3’lük beklentinin üzerinde gerçekleşti.

Çin rafine ürün ihracatını durdurdu

Ortadoğu'da derinleşen krizin küresel petrol sevkiyat hatlarını kesintiye uğratmasıyla birlikte Pekin yönetimi, iç piyasa arzını güvence altına almak için stratejik bir adım attı. Çin’in en üst düzey ekonomik planlama organı olan Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC), ülkenin en büyük rafineri yöneticileriyle yaptığı görüşmede rafine ürün ihracatının derhal durdurulmasını talep etti. Sözlü olarak iletilen talimat doğrultusunda, rafinerilerden yeni ihracat sözleşmesi imzalamamaları ve halihazırda mutabık kalınmış sevkiyatların iptali için görüşmelere başlamaları istendi. Kapsamdaki şirketler; PetroChina, Sinopec, CNOOC, Sinochem Group ve özel sektör devi Zhejiang Petrochemical olarak sıralandı. Jet yakıtı, gemi yakıtı ile Hong Kong ve Makao’ya yapılan sevkiyatlar bu kısıtlamadan muaf tutuldu. Çin, ham petrol ithalatının yaklaşık yarısını Basra Körfezi'nden karşılıyor. Hafta sonu başlayan askeri operasyonlar sonrası bölgeden petrol çıkışının durma noktasına gelmesi, Pekin'i "önce iç piyasa" stratejisine yöneltti. Asya enerji piyasasında domino etkisi Asya'nın en büyük üçüncü akaryakıt ihracatçısı olan Çin'in bu hamlesi, bölgedeki arz dengelerini sarsabilir. Japonya, Endonezya ve Hindistan'daki rafinerilerin de benzer şekilde kapasite düşürdüğü veya ihracatı askıya aldığı belirtiliyor. Goldman Sachs ve diğer finans kuruluşları, ekonomik dayanıklılığın sürdüğünü belirtse de, enerji arzındaki bu tip ani kesintilerin enflasyonist baskıları yeniden tetikleyebileceği ve küresel ticaret rotalarını zorlayacağı öngörülüyor.

Çin'in gemi imalat sanayisinde liderliğini sürdürüyor

Sanayi ve Enformasyon Teknolojisi Bakanlığı verilerine göre, Çin'in gemi imalat sanayisi 2025 yılında da küresel liderliğini sürdürerek, toplam çıktı, yeni siparişler ve bekleyen siparişler bakımından dünya pazarındaki en büyük payı elinde tuttu. Çin'in gemi imalat sanayisi, ürettiği toplam çıktı ile yeni ve bekleyen siparişler bakımından sahip olduğu paylarla 2025'te dünyada ilk sırada yer aldı. Çin'in imalatı küresel çıktının yüzde 56'sını oluştururken, 274,42 milyon tonu bulan bekleyen siparişler yüzde 66,8, 107,82 milyon tonu bulan yeni siparişler ise yüzde 69 küresel paya ulaştı. Çin, 16 yıldır küresel gemi imalatında lider konumda bulunuyor.

Çin’den yuan mesajı

Açıklama, doların küresel ağırlığının sorgulandığı bir dönemde geldi. Küresel para sistemine ilişkin tartışmaların hız kazandığı bir dönemde Çin’den dikkat çekici bir mesaj geldi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Komünist Parti’nin teorik yayın organı Qiushi’de yayımlanan yazısında, yuanın uluslararası ticaret, yatırım ve döviz piyasalarında yaygın şekilde kullanılan, rezerv para statüsüne sahip “güçlü bir para birimi” haline gelmesi gerektiğini vurguladı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, yuanın küresel bir rezerv para birimi haline gelmesi gerektiğini söyledi. Şi Komünist Parti’nin dergisi Qiushi’de yayımlanan yazısında, Çin’in uluslararası ticaret, yatırım ve döviz piyasalarında yaygın şekilde kullanılan, rezerv para statüsüne sahip “güçlü bir para birimi” inşa etmesi gerektiğini belirtti. Bu hedef doğrultusunda etkin para politikası yürütebilen güçlü bir merkez bankası, küresel ölçekte rekabetçi finansal kurumlar ve uluslararası sermayeyi çekebilen finans merkezlerinin önemine vurgu yaptı. Açıklamalar, küresel piyasalarda belirsizliğin arttığı, ABD dolarının zayıfladığı ve merkez bankalarının rezerv kompozisyonlarını yeniden değerlendirdiği bir dönemde geldi. Çin Merkez Bankası Başkanı Pan Gongsheng de daha önce yuanın çok kutuplu bir uluslararası para sistemi içinde diğer para birimleriyle rekabet edeceğini ifade etmişti. IMF verilerine göre 2025’in üçüncü çeyreği itibarıyla dolar, küresel rezervlerin yaklaşık yüzde 57’sini oluştururken, euro yüzde 20 paya sahip bulunuyor. Yuanın küresel rezervlerdeki payı ise yüzde 1,93 seviyesinde yer alıyor.

Bakırın ton fiyatı rekor kırdı

Londra Metal Borsası’nda (LME) bakırın ton fiyatı 11.294,5 dolara kadar yükselerek rekor kırdı. Fiyatlardaki artışa rağmen traderlar, Çin’in geçmişteki üretim taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle temkinli davranıyor. Londra Metal Borsası’nda bakırın ton fiyatı 11.294,5 dolarla tüm zamanların zirvesini gördü ve daha sonra 11.189 dolarda dengelendi. Yılbaşından bu yana yüzde 28 artan fiyatlar, küresel arz endişeleri ve Çin kaynaklı üretim haberleriyle desteklendi. Çin’in üretim kesintisi planları piyasayı hareketlendirdi Çin’in önde gelen bakır izabe tesislerinin 2026’da üretimi yüzde 10’dan fazla azaltma niyetinde olduğu bildirildi. Ancak piyasa oyuncuları, Çin’in geçmişte benzer vaatleri uygulamada zorluk yaşaması nedeniyle bu açıklamalara ihtiyatla yaklaşıyor. Şangay’da gerçekleştirilen sektör toplantılarında maden üretimindeki kesintiler ve cevher tedarik zincirinde yaşanan sıkıntılar gündemin ana konuları arasında yer aldı. ABD’de ithalat vergileriyle ilgili değerlendirmelerin sürmesi ve Çin’den büyük miktarlarda bakır sevkiyatının yapıldığı haberleri de fiyatların yönü üzerinde etkili oldu. Diğer metallerde de yükseliş Bakırdaki tarihi artışa paralel olarak diğer endüstriyel metallerde de fiyat hareketliliği gözlendi. Alüminyum yüzde 0,1 artışla 2.871 dolara, çinko yüzde 0,5 artışla 3.071 dolara, kurşun yüzde 0,2 artışla 1.985 dolara yükseldi. Buna karşılık kalay yüzde 1,5 düşüşle 38.575 dolara gerilerken, nikel yüzde 0,1 artışla 14.845 dolar seviyesinde işlem gördü. LME depolarındaki düşük stok seviyeleri ve nakit çinko sözleşmesinin üç aylık vadeli sözleşmeye göre 224 dolarlık primi, arz sıkışıklığını yansıttı. Zayıf dolar metal fiyatlarını destekliyor ABD dolarının düşük seyri, diğer para birimlerine sahip yatırımcılar için endüstriyel metalleri daha cazip hale getirdi. Bu durum, bakır ve diğer metallerdeki fiyat artışını destekleyen ek bir faktör olarak öne çıktı. Analistler, Çin’in üretim planlarının netleşmemesi halinde piyasalarda oynaklığın sürebileceğini, ancak küresel arz sıkışıklığı ve yeşil enerji dönüşümüne bağlı talep artışının bakır fiyatlarını yüksek seviyelerde tutabileceğini belirtiyor.

Saldırgan tavırlar ekonomik krizi daha da yakınlaştırıyor

Rusya'nın en büyük petrol şirketi Rosneft'in CEO'su İgor Seçin, Çin ile ticarette artık önemli oranda ulusal para birimlerini kullandıklarını belirterek, "Rusya ve Çin'e yönelik saldırgan yaptırım politikasının sürdürülmesi, Batı ülkelerindeki bir sonraki ekonomik krizi daha da yakınlaştırıyor." dedi. Rusya'nın enerji sevkiyatının, Çin'in stratejik hedeflere ulaşmasını destekleyen en önemli unsur haline geldiğini belirten Seçin, "Son 10 yılda Rusya, yaklaşık yüzde 20'lik payla Çin'in bir numaralı petrol tedarikçisi haline geldi." ifadesini kullandı. Çin'in dış ticaretinde yuanın payının 2010'dan bu yana yüzde 2'den yüzde 52'ye yükseldiğine işaret eden Seçin, "Doların payı ise yüzde 83'ten yüzde 43'e geriledi. Rusya ile Çin arasındaki ödemeler neredeyse tamamen ulusal para birimlerine çevrilirken, dolar ve avronun payı istatistiksel hata düzeyine düştü." diye konuştu. Seçin, doların yaptırım silahı şeklinde kullanılması nedeniyle küresel rezerv para birimi pozisyonunun zayıfladığını belirtti. Yaptırımlara da değinen Seçin, "Rusya ve Çin'e yönelik saldırgan yaptırım politikasının sürdürülmesi, Batı ülkelerindeki bir sonraki ekonomik krizi daha da yakınlaştırıyor. Çoğu Batılı politikacı, karşılarındaki risklerin farkında değil." değerlendirmesinde bulundu. Seçin, Almanya ve İtalya'da tüketicilerin kilovat başına 40 cent ödeme yaptığını, bunun da petrole varil başına 300 dolar ödemeye eş değer düzeyde olduğunu söyledi.

Türkiye’de üretim biterken Çin uzayda üretim yapacak

Çin'li mühendisler tarafından geliştirilen sistem ile artık uzayda fabrika çağı başlıyor. Peki bu fabrika nedir ve nasıl çalışacaklar?Uzay fabrikası, uzaya fırlatıldıktan sonra yörüngede şişirilip açılarak devasa bir iş alanına dönüşen yeni bir modül geliştirdi. Bu modül, şişirilebilir ve yeniden şekillendirilebilir yapısıyla, uzayda bir üretim tesisi oluşturmanın temelini oluşturacak. Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Institute of Mechanics’in Uzay Uçuş Bilimi ve Teknolojisi Merkezi’nden sorumlu yönetici Yang Yiqiang, 'Bu teknoloji sayesinde Çin, uzaydaki üretim kapasitesini deneysel aşamadan gerçek mühendislik seviyesine taşıyacak. Artık uzay ortamında doğrudan üretim yapabilecek, kendi kaynaklarımızı bağımsız şekilde kullanabileceğiz' dedi. Yapılan açıklamaya göre, bu 'esnek ve yeniden yapılandırılabilir yörüngede üretim platformu' biyofarmasötikler, 3 boyutlu baskı ürünleri ve yeni malzemeler gibi yüksek teknoloji üretimlerinde kullanılabilecek. Dünyanın en kalabalık ve süper gücü olma yolunda ilerleyen Çin, bu modülü test etmek için birkaç ulusal araştırma kuruluşuyla işbirliği yaparak başarılı sonuçlar elde etti. Uzayda fabrika konsepti, hem devlet hem de özel sektör için yeni bir yatırım alanı haline geldi. Öte yandan Amerike Birleşik Devletleri merkezli Varda Space Industries gibi girişimler, 2023’te 'dünyanın ilk uzay fabrikası' olarak W-Series 1 uydu projesini hayata geçirmişti. Çin’in geliştirdiği bu modül ise, uzayda üretim yarışında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Çin elektrikli araçların ihracat lisansını zorunlu tutacak

Kararın, sektörün "sağlıklı gelişimini" desteklemeyi amaçladığı belirtildi. Otomobil üreticilerinin, elektrikli araç sektörünün "sağlıklı gelişimini" desteklemek amacıyla 1 Ocak 2026'dan itibaren Çin'den elektrikli araç ihraç edebilmeleri için izin almaları gerekecek. Çin Ticaret Bakanlığı, Cuma günü yaptığı açıklamada 1 Ocak 2026’dan itibaren ihracat lisansı zorunluluğu getirileceğini duyurdu. Bu kararın, elektrikli araç sektörünün “sağlıklı gelişimini” teşvik etmeyi amaçladığı belirtildi. Düzenleme, sektörü halihazırda izin gerektiren diğer otomobil türleri ve motosikletlerle aynı seviyeye taşıyor. Bu durum, Çin’in dünyanın en büyük otomobil pazarı üzerindeki yönetimini sıkılaştırdığına işaret ediyor. Fiyat rekabetinin bazı üreticileri zor durumda bırakmasının ardından yetkililer, sektördeki uzun vadeli istikrar konusunda kaygı duymaya başladı. Şimdiye kadar yüksek indirimlere karşı baskı uygulandı ve üreticilere tedarikçilerine ödemelerini hızlandırma talimatı verildi. İlk 7 ayda avrupa'ya 19 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleşti BYD, Neo ve Xpeng gibi üreticilerin ihracatlarındaki artış, özellikle Avrupa Birliği’nin (AB) yüksek gümrük vergileriyle akışı yavaşlatmaya çalışması sebebiyle jeopolitik gerilimlerin merkezinde yer alıyor. Buna rağmen sevkiyatlar büyük ölçüde devam etti. Bu yılın ilk yedi ayında Çinli üreticiler, geçen yılki seviyeye yakın, 19 milyar doların üzerinde elektrikli araç ihracatı gerçekleştirdi. Avrupa, tarifelere rağmen en büyük pazar olmayı sürdürdü. Tesla, Volkswagen ve BMW için zorluk yaratacak Pekin’in yeni düzenlemesinin Batılı otomobil üreticilerine yaratması bekleniyor. Tesla, Volkswagen ve BMW, Çin’deki fabrikalarından ihraç ettikleri elektrikli modeller sayesinde hem düşük üretim maliyetlerinden hem de güçlü tedarik zincirinden faydalanıyor. Tesla’nın Şanghay fabrikası Model 3 Sedan ve Model Y SUV üretiyor. Ancak Çin Binek Otomobil Birliği’ne göre, fabrikadan yapılan sevkiyatlar 2025’in ilk sekiz ayının yedisinde yıllık bazda düşüş gösterdi. Volkswagen, yılın başlarında Çin’den Asya’nın diğer pazarlarına, Güney Amerika’ya ve Orta Doğu’ya ihracatı artırmayı planladığını açıklamıştı. Şirket ayrıca Cupra Tavascan SUV’yi Avrupa’ya gönderiyor. BMW ise ortağı Great Wall Motor ile birlikte Avrupa için Çin’de elektrikli Mini Cooper ve Aceman modelleri üretiyor. Alman üreticilerden konuyla ilgili şimdilik bir açıklama yapılmadı.

Çin Yuanı Doların yerini alıyor

Beş yıl önce Türkiye'de 'yerel para birimleriyle dış ticaret' stratejisiyle başlayan adımların ardından Çin yuanı ihracatta doların yerini almaya başladı. Yüzyıllardır altın ve dövizin nabzını tutan Kapalıçarşı'da artık "yuan" tabelaları çok daha dikkat çekiyor. Döviz bürolarının camekânlarında dolar ve euronun yanına eklenen "CNY" ibaresi, ticaretin yeni dilini sembolleştiriyor. Kapalıçarşı esnafı için artık kasada dolar, euro ve TL'nin yanına bir de Çin yuanı eklenmiş durumda. KOBİ'lerin defterlerinde açılan yeni hesap sütunları, ticaretin yönünü Asya'ya çeviriyor. Uzmanlara göre bu dönüşüm, önümüzdeki yıllarda daha da güçlenecek. Ödemeler CNY ile yapılıyor Sabah'tan Metin Can'ın haberine göre, Asya'ya ihracat yapan KOBİ'ler de bu yeni dönemin öncüleri olmuş durumda... Gaziantep'teki tekstilciden İzmir'deki makine üreticisine kadar birçok işletme, ödemelerini artık yuan üzerinden alıyor. Bir üretici, "Rusya'daki müşterilerimiz Çin bankaları üzerinden ödeme yapıyor, biz de doğrudan yuan kabul ediyoruz" diyerek tabloyu özetliyor. Yeni bir terim çıktı Ekonomistler, Türkiye'nin dış ticaretinde son yıllarda hızla artan yuan kullanımını "dolarizasyonun çözülmesi değil, yeni bir süreç: yuanizasyon" sözleriyle tanımlıyor. Uzmanlara göre bu dönüşüm, önümüzdeki yıllarda daha da güçlenecek. Türkiye'nin 400 milyar doları aşan dış ticaret hacminde yuanın payının birkaç yıl içinde çift hanelere ulaşabileceği öngörülüyor. Çin bankalarının yaptırımlar nedeniyle zaman zaman çekinceli davranması işlemleri yavaşlatsa da Kapalıçarşı'dan KOBİ'lere kadar ticaretin tüm aktörleri, yeni dönemin kapısını aralamış durumda. Yuan rezerv para olur mu? Ticaret savaşlarında en çok gündeme gelen konulardan biri de yuan Çin Halk Bankası tarafından ilk kez 1948'de piyasaya sürüldü. Bugün devler ligine girmiş durumda. ABD doları halen ticarette, yatırımlarda ve rezerv para birimi olarak hakim konumunu sürdürürken Çin hükümeti, yuanın uluslararası ticaretteki kullanımını artırmaya yönelik adımlarla para biriminin etkinliği güçlendirmeyi hedefliyor. Bu nedenle de son 10 yılda 30'dan fazla ülke ile döviz takas anlaşmaları imzalayarak karşılıklı ticarette yerele para birimlerinin kullanımını teşvik etti. Çin ve Hong Kong'un yanı sıra Kore, Malezya, Singapur ve Endonezya gibi ülkelerde de geçerli para birimi olarak kullanılıyor. En son 31 Ağustos'ta Tianjin'de düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi'nde Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yeniden buluşmasında verilen mesajlar, Batı'nın yaptırımları karşısında Asya merkezli yeni bir ekonomik düzenin işaret fişeği oldu. Çin'in gövde gösterisi olarak nitelendirilen buluşma, yuanın küresel ticaretteki rolünü güçlendirdi. 8 ayda 168 ülkeye kendi paramızla ihracat yaptık SWAP anlaşmaları sayesinde yerel para birimleriyle ticaret de hızlanmış durumda. TL'yle dış ticaret, yılın 8 ayında geçen senenin aynı dönemine kıyasla yüzde 33.5 artarak 944 milyar 645 milyon liraya ulaştı ve rekor seviyeyi gördü. 8 ayda TL'yle ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10.2 yükselişle, 196 milyar 203 milyon liradan 216 milyar 127 milyon liraya çıktı. İthalat da aynı dönemde yüzde 42.5 artışla, 511 milyar 286 milyon liradan 728 milyar 518 milyon liraya ulaştı. Ağustosta 168 ülkeye TL'yle ihracat yapıldı. İlk fonlama 2020'de olmuştu Türkiye-Çin arasında yerel parayla ticaret adımları 2020'de başlamıştı. TCMB ile Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası arasında 2019 yılında yenilenen swap (para takası) anlaşması çerçevesinde, Çin Yuanı (CNY) fonlamasının ilk kullandırımları Haziran 2020 tarihinde yapılmıştı. İlgili bankalar aracılığı ile çeşitli sektörlerdeki Türk şirketleri, Çin'den ithalatlarını CNY cinsinden ödeme yaparak gerçekleştirmişti. Geçtiğimiz haziran ayında Çin ile swap anlaşması yenilenmişti. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası arasında imzalanan anlaşmanın 3 yıl geçerli olacağı duyurulmuştu. Anlaşma, iki merkez bankası arasında güncel döviz kurlarını yansıtacak şekilde azami 189 milyar Türk lirası veya 35 milyar Çin yuan ı değerinde yerel para birimi takasına imkân sağlıyor.

#Çin