Avrupa Birliği Haberleri - Son Dakika Avrupa Birliği Haber Güncel Gelişmeler

Avrupa'nın gaz stoğu tarihin en düşük seviyesinde

Gazprom’dan yapılan yazılı açıklamada, Avrupa'daki yer altı gaz depolama tesislerinin doluluk oranının 12 Ocak itibarıyla yüzde 53'e düştüğü belirtildi. Depolarda toplam 53,9 milyar metreküp doğal gaz kaldığına işaret edilen açıklamada, "Avrupa'nın yer altı depolama tesislerindeki gaz rezervleri tarihi düşük seviyelere yaklaşıyor. Mevcut gaz miktarı, Avrupa depolama tesisleri için en zorlu 2017-2018 kış sezonunun aynı tarihine göre 4,1 milyar metreküp daha azdır." ifadelerine yer verildi. Açıklamada, Avrupa’daki ülkelerin depolardaki doğal gazı tüketmeye devam ettiği ve Hollanda’daki depolarda oranın yüzde 39,5’e kadar gerilediği kaydedildi. Ukrayna savaşı öncesinde Avrupa'nın en büyük doğal gaz tedarikçisi konumunda bulunan Gazprom, yaklaşık 50 yıl süren boru hattı yatırımlarıyla 2022'ye kadar kıtadaki pazar payını yüzde 40'a kadar çıkarmıştı. Yaptırımlar nedeniyle müşterilerini ABD, Katar ve Norveç gibi sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikçilerine kaptıran Gazprom, 2024’te Avrupa'ya yaklaşık 15 milyar metreküp doğal gaz sevk ederken, bu hacim 2021'de 201,7 milyar metreküp seviyesindeydi.

AB'nin sınırda karbon düzenlemesi 2026'da yürürlüğe giriyor

AB'ye demir-çelik, çimento, alüminyum gibi karbon yoğun ürünler ihraç eden şirketlerin artık CBAM sertifikası satın alması gerekecek. Avrupa Birliği (AB), 1 Ocak'tan itibaren karbon yoğun sektörlerdeki belirli ürünlerin ithalatında "sınırda karbon vergisi uygulamasını" başlatacak. AB'nin iklim ve çevre hedeflerine yönelik Yeşil Mutabakat çerçevesinde geliştirdiği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (CBAM) 2 yılı aşan geçiş dönemi sona ererken, mali yükümlülüklerinin devreye gireceği asli uygulama dönemi başlıyor. AB'ye ithal edilen ürünlerin emisyon maliyetlerini Avrupa Birliği içindeki üreticilerle eşit hale getirmek için hayata geçirilen ve sınırda karbon vergisi olarak da ifade edilen CBAM ile karbon kaçağının önlenmesi ve adil bir rekabet ortamı sağlaması hedefleniyor. CBAM kapsamında 1 Ocak itibarıyla, AB'nin demir çelik, çimento, alüminyum, gübre ve hidrojen gibi sektörlerde ithal ettiği "karbon yoğun" ürünler için bir karbon vergisi uygulanacak. Bu tarihte, ithalatçılar ve üreticiler için sadece raporlama yeterli olmayacak, aynı zamanda mali yükümlülüklerin başladığı bir dönüm noktasına geçilecek. Böylece, yeni yıldan itibaren AB'ye ithal edilen ürünlerin karbon emisyonları için CBAM sertifikası satın alınması ve teslim edilmesi zorunluluğu başlayacak. Bu çerçevede ithalatçıların söz konusu mallarla bağlantılı emisyonlar için bir karbon bedeli ödemesi gerekecek. Sertifika fiyatları, AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) haftalık ortalama fiyatlarına göre belirlenecek. Bu ürünlerin emisyon verilerinin bağımsız ve akredite kuruluşlar tarafından doğrulanması da zorunlu olacak. Elektrik ve hidrojen hariç olmak üzere ithalatçı başına yıllık toplam 50 tonun altındaki ithalatlar CBAM mali yükümlülüklerinden muaf tutulacak. CBAM'ın bir AB politikası olmasına rağmen küresel ticaret üzerinde bazı değişikliklere neden olması öngörülüyor. AB'ye önemli miktarda ihracat yapan ülkelerin, konumlarını muhafaza edebilmesi için temiz teknolojilere daha fazla yatırım yapmaları ve emisyonlarını düşürmeleri gerekecek. Türkiye-AB Ticaretine etkisi AB ile çok kuvvetli ticari ilişkiye sahip Türkiye de Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamına girecek. AB'nin beşinci büyük ticaret ortağı konumunda bulunan Türkiye ile Avrupa Birliği'nin arasındaki ikili ticaret hacmi yıllık 200 milyar avroyu aşıyor. Toplam mal ihracatının yüzde 40'ından fazlasını AB'ye yapan Türkiye'nin bölgeye 100 milyar avroyu aşan ihracatı bulunuyor. Bu çerçevede Türkiye'nin demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre ve hidrojen sektörleri sınırda karbon vergisinden etkilenecek. SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi'nin analizine göre, Türkiye açısından CBAM kapsamındaki ürünlerin AB'ye ihracatı, toplam ihracatın yaklaşık yüzde 6-7'sine denk geliyor. Bu nedenle karbon vergisinin makroekonomik etkisinin sınırlı olması bekleniyor. Türkiye'nin CBAM'da kırılganlığı, en belirgin şekilde demir-çelik ve alüminyumda ortaya çıkıyor. Türkiye'nin AB'ye ihracatında CBAM kapsamına giren ürünlerin yer aldığı bu sektörler, aynı zamanda yüksek enerji tüketimi, ithal girdi bağımlılığı ve düşük birimli katma değeriyle karakterize ediliyor. Çimento ve gübre sektörlerinde ihracat hacmi görece sınırlı olsa da, bu sektörler de karbon yoğunlukları ve taşımaya dayalı maliyet yapıları nedeniyle benzer bir baskı altında olacak. "Tesis bazlı ve doğrulanabilir emisyon verisi talep edilecek" Londra merkezli Carbonaires Limited Yönetici Ortağı Rasih Öztürkmen, yaptığı değerlendirmede, CBAM'ın 2026'dan itibaren mali bir yükümlülük getireceğini ve 2028'e doğru kapsam ve denetimlerin genişlediği bir ticaret standardı haline geleceğini belirterek, "AB'ye ihracatta artık ürün kadar, ürünün nasıl üretildiği ve bunun ölçülebilir şekilde ispatlanması da belirleyici olacak." dedi. Demir çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerinde, AB'ye ihraç edilen ürünlerin gömülü emisyonları için CBAM sertifikası satın alma yükümlülüğünün de başladığını dile getiren Öztürkmen, "Bu durum, AB ithalatçılarının Türk üreticilerden tesis bazlı ve doğrulanabilir emisyon verisi talep etmesi anlamına geliyor. Veri sunulamaması halinde daha yüksek varsayılan emisyonlar üzerinden maliyet oluşacak." diye konuştu. Öztürkmen, işletmelerin neler yapması gerektiğine işaret ederek, "Şirketler şimdiden, ürün ve tesis bazlı emisyon muhasebesi kurma, ölçüm ve doğrulama süreçlerini erkenden standartlaştırma, 2028'de kapsama girebilecek ürünleri bugünden analiz etme, AB'deki müşterileri ile veri paylaşımını ve maliyet yönetimini ticari olarak netleştirme konularında adımlar atmalı." ifadelerini kullandı. CBAM'ın yalnızca nihai ürünü değil, üretim zincirini de etkilediğini vurgulayan Öztürkmen, "Türkiye'den AB'ye yüksek ihracat yapan sektörlerde, güvenilir emisyon verisi sunabilen üreticiler rekabet avantajı sağlarken, sunamayanlar pazar kaybı riskiyle karşılaşabilir. 2028 sonrası kapsam genişlerse bu etki daha fazla ürüne yayılabilir." değerlendirmesinde bulundu.

AB'den e-İhracat pazarına baskı

Konuyu değerlendiren İTO Başkanı Şekib Avdagiç, "AB’nin en yakın ticaret partnerlerinden Türkiye’nin, devreye alınması planlanan bu düzenlemeden muaf tutulması gerektiği muhakkak" dedi. Avrupa Birliği’nin gelecek yıl itibarıyla 150 avro altındaki yurtdışı siparişlere uygulanan gümrük vergisi muafiyetini kaldırmaya hazırlanması, Türkiye’nin AB pazarına yönelik e-ihracatını da doğrudan etkileyebilecek önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Düzenlemenin özellikle Çin menşeli gönderileri sınırlama amacı taşıdığı belirtilse de mevcut haliyle Türkiye’den yapılan küçük ölçekli e-ticaret gönderilerinin de bu kapsama girmesi bekleniyor. İş dünyası ve sektör temsilcileri Gümrük Birliği üyeliği ve güçlü tedarik zinciri entegrasyonuna dikkati çekerek, Türkiye’nin bu uygulamadan muaf tutulması gerektiğini vurguluyor. İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, konuya ilişkin değerlendirmede, AB'de uygulamada olan 150 avro altı malların gümrüksüz şekilde birliğe girişine ilişkin düzenlemede bir değişikliğe gidilmesinin planlandığını belirterek, AB dışından gelen gönderilerde bu limitin sıfıra indirilerek gümrüğe tabi tutulacağını ifade etti. Avdagiç, AB'nin bu düzenlemeyi özellikle Çin'den gelen mallar için devreye aldığına işaret ederek, "2024 yılında AB’deki 150 avro altındaki tüm e-ticaret gönderilerinin yüzde 91'i Çin'den gelmiş. Ancak halihazırdaki düzenlemede bu yeni uygulamanın hangi ülkeleri kapsayacağı net değil. Bu durum bizim girişimcilerimizi de etkileyebilir. Dolayısıyla belirsizliğin bir an evvel giderilmesi gerekiyor. Bu noktada Gümrük Birliği üyesi olan ve AB’nin en yakın ticaret partnerlerinden Türkiye’nin, devreye alınması planlanan bu düzenlemeden muaf tutulması gerektiği muhakkak." açıklamasını yaptı. "Türkiye, AB ülkeleri ekonomisi için yakın bir ticari müttefiktir" Türkiye'nin AB ülkeleri ekonomisi için Çin gibi bir tehdit olmadığını, bir tamamlayıcı, yakın bir ticari müttefik olduğunu aktaran Şekib Avdagiç, nitekim Ticaret Bakanlığının bu konuda gerekli girişimleri gerçekleştirdiğini belirtti. Avdagiç, bu yıl itibarıyla e-ihracatın 8 milyar dolara ulaşacağının tahmin edildiğini aktararak, şunları dile getirdi: "Bunun önemli bir bölümünü de AB ülkelerine yapıyoruz. Eğer AB Türkiye’yi gümrük muafiyetinin dışında tutarsa, bu durum KOBİ düzeyindeki e-ihracatımızı olumsuz etkileyecektir. Bu bağlamda AB’nin Gümrük Birliği üyesi Türkiye için gerekli düzenlemeyi yapacağına, Ticaret Bakanlığımızın da her türlü girişimi başarıyla yerine getireceğine inanıyoruz." "Düzenleme mevcut haliyle türk e-ihracat pazarına baskı oluşturur" Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe ise AB'nin 2026’dan itibaren 150 avronun altındaki e-ithalatta gümrük vergisi istisnasını kaldırma kararını aslında Çin menşeli gönderileri sınırlamak amacıyla yaptığını belirtti. Türkiye'den giden gönderilerin de aynı kapsamda değerlendirileceğinin anlaşıldığını ifade eden Gültepe, düzenlemenin mevcut haliyle devreye girmesi halinde özellikle Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün AB'ye yönelik e-ihracatı üzerinde doğrudan bir baskı oluşturacağını aktardı. Gültepe, Türkiye'nin toplam ihracatı içinde e-ihracatın payının yüzde 2,5 ile yaklaşık 6,5 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirterek, "Bu hacimde AB’nin önemli bir yeri bulunuyor. Ayrıca diğer ülkelerin Türk e-ticaret sitelerinden yaptığı harcamaların toplam e-ticaret içindeki payının yalnızca yüzde 6,2 olması, sektörün hala kırılgan ve ölçek kazanmaya ihtiyaç duyan bir yapıda olduğunu gösteriyor." açıklamasını yaptı. "e-İhracat desteklerinin güçlendirilmesi gibi tedbirler ihracatçılarımız için önemli" Mustafa Gültepe, Avrupa tekstil ve hazır giyim pazarında son yıllarda zaten belirgin bir pazar kaybının yaşanıldığı düşünüldüğünde 150 avro muafiyetinin kaldırılmasının Türk ürünlerini ilave bir maliyet baskısıyla karşı karşıya bırakacağına işaret etti. Bu olumsuz senaryoda özellikle e-ticaret platformları üzerinden satış yapan KOBİ ve üretici atölyelerinde siparişlerin azalması, ciro ve istihdam kaybı riskinin kaçınılmaz olacağını aktaran Gültepe, şunları kaydetti: "Bu nedenle Türkiye’nin AB nezdinde muafiyet talep etmesi, Gümrük Birliği ortaklığı, tedarik zinciri entegrasyonu ve AB’ye uyum kapasitesi gibi güçlü argümanları öne çıkarması kritik önem taşımaktadır. Muafiyet sağlanamazsa, sektörün rekabet gücünü korumak açısından AB’ye yönelik e-ihracat desteklerinin güçlendirilmesi ve lojistik maliyetlerinin azaltılması gibi dengeleyici tedbirler ihracatçılarımız için önem taşımaktadır."

AB ülkeleri emisyonları 2040'a kadar yüzde 90 azaltacak

Üye ülkelerin 2040 yılına kadar net sera gazı emisyonlarında 1990 seviyelerine kıyasla yüzde 90'lık bir azalma öngören bağlayıcı bir hedef getirilmesinde anlaşmaya vardıkları belirtilen açıklamada, yeni adımın AB'nin 2050 yılına kadar iklim nötrlüğe ulaşma yönündeki uzun vadeli hedefi doğrultusunda atıldığı kaydedildi. Açıklamada, AB'nin rekabet gücünü korumak ve dengeli bir geçişi sağlamak üzere üye ülkelere çeşitli esneklikler sunulacağına işaret edilerek, AB ülkelerinin net emisyonlarının yüzde 5'i kadar uluslararası karbon kredileri kullanabilecekleri ifade edildi. Söz konusu hedefin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu (AP) onayı gerekiyor. Halihazırda, AB, sera gazı emisyonlarını 2030'a kadar 1990 yılındaki seviyelere kıyasla yüzde 55 azaltmayı hedefliyor. AB'nin 2040 hedefini 10-21 Kasım'da Brezilya'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) 30. Taraflar Konferansı (COP30) öncesi belirlemesi dikkati çekiyor.

Türkiye çalışmalarımızın merkezinde yer alıyor

Avrupa Birliği (AB) Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu üyesi Marta Kos, Karadeniz ve Orta Asya ülkeleriyle ilk kez kapsamlı bir toplantı düzenlediklerini belirterek, Türkiye'nin AB'nin söz konusu bölgelere dair çalışmalarının merkezinde yer aldığını söyledi. Kos, bakanların kendi aralarında yapacağı toplantının ardından "Karadeniz Bölgesi'nde Güvenlik, İstikrar ve Dayanıklılık" ve "Bölgeler Arası Bağlantı Gündeminin Geliştirilmesi" konulu iki oturum halinde "Bölgelerarası Güvenlik ve Bağlantı Bakanlar Toplantısı"nın düzenleneceğini bildirdi. İlk oturuma Türkiye, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Moldova ve Ukrayna'nın, ikinci oturuma bu ülkelere ek olarak Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan'ın katılacağını dile getiren Kos, "Ermenistan ve Azerbaycan barışa yaklaşırken, Avrupa, Türkiye ve Orta Asya'yı birbirine bağlayan güvenilir ticaret yolları inşa etmek için eşsiz bir fırsata sahibiz." dedi. "Bugün ilk adım." ifadesini kullanan Kos, bu ülkelerin hep birlikte ilk kez bir araya geldiğini vurgulayarak, "Türkiye çalışmalarımızın merkezinde yer alıyor. Coğrafyası, Avrupa'yı Asya ve Orta Doğu'ya bağlayan doğal bir merkez konumunda. Bu nedenle Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşeceğim. Bölgenin güvenliğini sağlamak için Ankara ile çalışacağız. Karadeniz'de güvenliği sağlamak ve Güney Kafkasya'da uzun vadeli istikrarı sağlamak için koordinasyonumuzu derinleştirmeye devam edeceğiz." diye konuştu. AB ve söz konusu ülkelerin gelecek ay da Özbekistan'da bir araya geleceğini duyurdu.

AB ülkeleri Rusya'ya yaptırım uygulayacak

Yeni paket, revize edilmiş petrol fiyatı tavanı ve yeni bankacılık kısıtlamalarını içeriyor. Avrupa Birliği ülkeleri, Slovakya'nın vetosunu kaldırmasının ardından, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle yeni bir yaptırım paketi onayladı. Pakette revize edilmiş petrol fiyatı tavanı ve yeni bankacılık kısıtlamalarını içeriyor. Moskova'nın Ukrayna'ya yönelik harekatından bu yana birliğin 18. paketi olan bu paket, yaklaşık 20 Rus bankasının uluslararası ödeme sistemi SWIFT'ten çıkarılmasını ve tam işlem yasağıyla karşı karşıya kalmasını, Nord Stream gaz boru hatlarına gelecekte yeniden faaliyete geçmemelerini sağlamak için yaptırımlar uygulanmasını ve üçüncü ülkelerde rafine edilen Rus petrolüne kısıtlamalar getirilmesini öngörüyor. Şu anda varil başına 60 dolar olarak belirlenen Rus petrolünün fiyat tavanı, bundan sonra piyasa fiyatlarının 15 dolar altında dinamik olarak belirlenecek. Yeni mekanizma ile eşik fiyat 45-50 dolar arasında başlayacak ve piyasa fiyatlarına göre yılda en az iki kez otomatik olarak revize edilecek.

ABD ile AB arasındaki ticaret savaşı sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği ile yapılan ticaret müzakerelerinin sonuçsuz kaldığını belirterek, 1 Haziran 2025'ten itibaren AB'den ithal edilen ürünlere yüzde 50 gümrük vergisi uygulanmasını önerdi. Trump, bu adımı AB'nin ticaret engelleri ve ABD aleyhine uygulamaları nedeniyle attıklarını ifade etti. ABD Başkanı Donald Trump, AB ile gerçekleştirdikleri müzakerelerde bir yere varılamadığını belirterek "1 Haziran'dan itibaren Avrupa Birliği'ne doğrudan yüzde 50 gümrük vergisi uygulanmasını öneriyorum" ifadelerini kullandı Trump, Truth Social'dan yaptığı açıklamada "Birincil amacı ABD'nin ticaretteki avantajını kullanmak olan Avrupa Birliği ile başa çıkmak çok zordu. Güçlü ticaret engelleri, KDV, şirketlere gülünç cezalar, parasal olmayan ticaret engelleri, manipülasyonlar, Amerikan şirketlerine karşı haksız davalar ve daha fazlası yılda 250 milyar dolardan fazla bir ticaret açığına yol açtı; bu rakam kabul edilemez. Onlarla görüşmelerimiz hiçbir yere varmıyor! Bu nedenle, 1 Haziran 2025'ten itibaren Avrupa Birliği'ne doğrudan yüzde 50 gümrük vergisi uygulanmasını öneriyorum. Ürün ABD'de üretilirse veya inşa edilirse gümrük vergisi yok. Bu konuya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim!" ifadelerini kullandı.

Euro Bölgesi'nde TÜFE sabit kaldı

Buna göre, Euro Bölgesi'nde martta yüzde 2,2 olan yıllık enflasyon nisanda da yüzde 2,2 olarak belirlendi. TÜFE, nisanda aylık bazda ise yüzde 0,6 arttı. Euro Bölgesi'nde çekirdek enflasyon nisanda yıllık yüzde 2,7, aylık yüzde 1 seviyesinde ölçüldü. Böylece, nisan ayında Euro Bölgesi'nde yıllık enflasyon, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) hedefi olan yüzde 2 seviyesinin üzerinde gerçekleşti. Euro Bölgesi'nde nisanda enflasyonun ana bileşenlerine bakıldığında, en yüksek yıllık enflasyon yüzde 1,8 ile hizmetler sektöründe gerçekleşti. Bunu, yüzde 0,57 ile gıda, alkol ve tütün ürünleri, yüzde 0,15 ile enerji dışı sanayi ürünleri ve yüzde eksi 0,35 ile enerji ürünleri izledi. AB'de ise martta yüzde 2,5 olan yıllık enflasyon, nisanda yüzde 2,4'e geriledi. AB'de TÜFE nisanda aylık olarak yüzde 0,5 arttı. AB uyumlu verilere göre, nisanda enflasyonun yıllık bazda en yüksek gerçekleştiği ülkeler, yüzde 4,9 ile Romanya, yüzde 4,4 ile Estonya, yüzde 4,2 ile Macaristan ve yüzde 4,1 ile Hollanda olarak belirlendi. Nisanda yıllık enflasyon Almanya ve İspanya'da yüzde 2,2 ,İtalya'da yüzde 2 ve Fransa'da yüzde 0,9 seviyesinde ölçüldü.

Euro Bölgesi'nde TÜFE düşüyor

Verilere göre, Euro Bölgesi'nde şubatta yüzde 2,3 olan yıllık enflasyon martta yüzde 2,2'ye indi. TÜFE, martta aylık bazda yüzde 0,6 arttı. Euro Bölgesi'nde çekirdek enflasyon ise martta yıllık yüzde 2,4, aylık yüzde 1 seviyesinde ölçüldü. Böylece, mart ayında Euro Bölgesi enflasyon, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) hedefi olan yüzde 2 seviyesinin üzerinde gerçekleşti. Euro Bölgesi'nde martta enflasyonun ana bileşenlerine bakıldığında, en yüksek yıllık enflasyon yüzde 1,56 ile hizmetlerde gerçekleşti. Hizmetleri, yüzde 0,57 ile gıda, alkol ve tütün ürünleri, yüzde 0,16 ile enerji dışı sanayi ürünleri ve yüzde eksi 0,1 ile enerji ürünleri izledi. AB'de enflasyon düşüyor AB'de de şubatta yüzde 2,7 olan yıllık enflasyon, martta yüzde 2,5'e geriledi. AB'de TÜFE martta aylık yüzde 0,5 arttı. AB uyumlu verilere göre, martta enflasyonun yıllık bazda en yüksek gerçekleştiği ülkeler yüzde 5,1 ile Romanya, yüzde 4,8 ile Macaristan ve yüzde 4,4 ile Polonya olarak belirlendi. Martta yıllık enflasyon Almanya'da yüzde 2,3, Fransa'da yüzde 0,9, İtalya'da yüzde 2,1 ve İspanya'da yüzde 2,2 seviyesinde ölçüldü.