Akaryakıtta Eşel Mobil dönemi bitiyor zamlar geliyor

Motorin daha önce sistemden çıkarılırken, benzin ve LPG'de kalan uygulamanın da kaldırılmasıyla akaryakıtta serbest piyasa fiyatlamasına geçilecek.

Eşel mobil kademeli olarak kaldırıldı

Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin tüketiciye yansımasını sınırlamak amacıyla 5 Mart 2026'da devreye alınan eşel mobil sistemi, yaklaşık yedi ayın ardından tamamen sona eriyor. Sistem kapsamında petrol fiyatlarındaki artışın belirli bir bölümü ÖTV'den karşılanarak pompa fiyatındaki yükseliş sınırlandırılıyordu.

Temmuz ayında yapılan düzenlemeyle sistemin üç ay içinde kademeli olarak sonlandırılması kararlaştırılmıştı. Buna göre rafineri fiyatlarındaki artışların ÖTV üzerinden karşılanma oranı önce yüzde 50'ye, ardından 1 Ağustos-30 Eylül döneminde yüzde 25'e düşürüldü. Sistem için belirlenen son tarih ise 1 Ekim oldu.

Motorin sistemden çıkarılmıştı

Eşel mobilde ilk önemli değişiklik ağustos ayında motorin için yapıldı. Motorin eşel mobil kapsamından çıkarılırken, ÖTV tutarı ağustos ayının kalan bölümünde sıfırlandı ve yıl sonuna kadar her ay 3 lira artırılacak şekilde kademeli bir uygulamaya geçildi.

Buna göre motorindeki ÖTV eylülde 3 lira, ekimde 6 lira, kasımda 9 lira ve aralıkta 12 lira olarak uygulanacak. 1 Ocak 2027'den itibaren ise ÖTV'nin litre başına 13,9006 liraya çıkarılması öngörülüyor.

Benzin ve LPG'de de son gün

Motorinin ardından benzin ve LPG'de uygulanan eşel mobil mekanizması da 30 Eylül itibarıyla sona eriyor. Böylece 1 Ekim'den itibaren rafineri fiyatlarındaki değişimlerin ÖTV üzerinden otomatik olarak dengelenmesini sağlayan mekanizma bulunmayacak.

Yeni dönemde akaryakıt fiyatlarının petrol fiyatları, döviz kuru ve piyasa koşullarındaki değişimlere daha doğrudan tepki vermesi bekleniyor. Eşel mobil sisteminin sonlandırılmasıyla birlikte ÖTV'nin fiyat hareketlerine bağlı otomatik ayarlanması da sona erecek.

Sistemin amacı neydi?

Mart ayında uygulamaya alınan sistemde, petrol ürünlerinin fiyatındaki artışın yüzde 75'ine kadar olan bölümünün ÖTV'den karşılanmasına imkan sağlanmıştı. Örneğin vergisiz akaryakıt fiyatındaki 10 liralık artışın 7,5 liralık bölümü vergiden karşılanırken, 2,5 liralık bölümünün pompa fiyatına yansıması öngörülüyordu.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, sistemin devreye alınmasında temel amacın jeopolitik gelişmeler kaynaklı petrol fiyat artışlarının enflasyon ve vatandaş bütçesi üzerindeki etkisini sınırlamak olduğunu açıklamıştı. Sistemin sonlandırılmasına ilişkin temmuz düzenlemesinde ise petrol fiyatlarındaki düşüş eğilimi ve bütçe üzerindeki etkinin sona erdirilmesi gerekçeleri yer aldı.

Akaryakıtta yeni dönem başlıyor

1 Ekim itibarıyla eşel mobil mekanizmasının tamamen kaldırılmasıyla birlikte akaryakıt fiyatlarında vergisel tampon mekanizması sona ermiş olacak. Bundan sonraki süreçte benzin ve LPG fiyatlarındaki değişimlerin petrol piyasalarındaki gelişmeler ve döviz hareketleriyle birlikte izlenmesi gerekecek.