Geçen yıl ağustos ayında, Bulgaristan gümrüğündeki düzen ve disiplini, buna karşılık Türkiye gümrüğündeki aynı miktardaki yolcuya ve daha fazla sayıdaki görevliye rağmen yaşanan kaosu anlatmış idim.

(Bulgar Gümrüğü - Alim Küçükpehlivan - Ekometre)

Bugün, fikri takip sonucu yeni gözlemlerimi paylaşıyorum. Temmuz ayı içinde iki kere Bulgaristan gümrüğünden göz açıp kapayıncaya kadar geçip, Türkiye gümrüğünde uzun kuyruğa girince Türk gümrüğünü yakından gözlemleme için yeterli zaman buldum. İki açık geçiş hattında pasaport kontrolü yapan polis arkadaşlar işlemleri hızlıca yapıyor, kişilerin fotoğraflarını çekip geçişi sağlıyorlardı. Lakin, otomobil kayıtlarında yığılmalar vardı. Görevli polis arkadaşa yavaşlığın sebebini sorduğumda fısıltıyla, parmağıyla da otomobil ruhsat kontrolünün yapıldığı yeri işaret edip, “otomobil kaydı yavaş!” diye işaret etti.

Pasaport gişesinde yabancıların nakit para ile PTT gişesinden vize alıp gelmeleri bekleniyordu, ama o arada başka geçişler de yapıldığı için bu bir yığılma yaratmıyordu. Fakat otomobil ruhsat/sigorta kontrolü yapılan bankoda ise özellikle gurbetçilerde büyük bir kaos yaşanıyordu. Yığılmanın sebebi bu idi.

Gurbetçi vatandaşımız, bakkal, dönerci, çiçekçi, mobilyacı vb. işletmesine kayıtlı bir arabayla geldiyse büyük sıkıntı başlıyordu. Çünkü şirket aracınızla girebilmek için

Yetki Belgesi / Vekâletname: Araç şirket adına kayıtlı olduğu için, şirketin yetkili organından veya noter/konsolosluktan alınmış, Türkiye'ye aracı getirebileceğinizi belirten onaylı vekâletname (veya görev yazısı) ve tercümesi

Şirket Bağlantısı: Sürücünün şirket ortağı veya çalışanı olduğunu kanıtlayan resmi ve onaylı belgeler (iş sözleşmesi, ticaret sicil kaydı vb.)

Araç Ruhsatı: Almanya'daki şirketin adını ve aracın mülkiyetini gösteren orijinal araç tescil belgesi.

Sigorta (Yeşil Kart): Aracın uluslararası sigortasının (Green Card / Yeşil Kart) Türkiye'yi kapsadığını gösteren geçerli poliçe gibi evrakların eksiksiz olması gerekiyor.

Şahıs kendi adına kayıtlı aracı ile geldiğinde ise son 1 yılda en az 185 gün yurt dışında kalmış olması ve e-Devlet üzerinden önbeyan yapması gerekiyor.

Vergi Kontrolü:

Kırk dakikalık gözlemimde, ortalama araç başına Bulgaristan 2-5 dk kayıt kontrolü için vakit harcar iken, Türkiye tarafında bu kontrollerin 5-15 dk arasında sürdüğünü gördüm. Ben devamlı yurtdışı çıkış için yetki belgesi, sigorta vb. her detayı ile aynı araç ile düzenli giriş çıkış yaptığım için ve benim gibi gümrükten aynı araç ve aynı sürücü ile önceden geçilmiş ise çok hızlı geçiliyor ama gurbetçilerde bu süre 15 dk civarında sürüyordu. Peki, “Neden bizde bu kadar kontrol var?” diye sorduğumuzda ise, bunun sebebinin vergi olduğu dank etti.

Çünkü Türkiye’de kayıtlı binek bir araba maliyenin en büyük vergi kalemlerinden:

Audi Q5 Quattro :

Almanya: 54,000€

Türkiye: 175,000€

Vergili Fark: 121,000€

Vergisiz Maliyet: 45,000€

Vergi: 130,000€

Yani bir Türk, kendine bir araba alırken, 2 araba da Türk devlet makinası için alıyor.

Türkiye gümrüğüne gelen yabancı bir Audi Q5’in ülkemize girmesi ve çıkmaması durumunda 130,000 Euro gelir kaybına uğrayacağını bilen Türk Maliyesi ve gümrük sistemi, kapıda bu tür araçların ne kadar kalacağı, sorumlusunun kim olduğu ve içeri girip giremeyeceğini bu yüzden çok sıkı denetliyor.

Örneğin “Arı Döner” in sahibi Hamburg’tan yola çıkan Mustafa Şahin, vekalet ve yetki evrağı (Almanca noter, Türkçe tercüme) sunamayınca, arabası ve kendisi arasında bir bağ bulmak için gümrük memuru arkadaşımız Arı Döner ve Mustafa Şahin isimlerinin aynı anda göründüğü bir şirket kredi kartını sordu. Mevzuat buna müsaade ediyor muydu bilmiyorum elbette.

Sonuç olarak, Türk gümrüğünde bürokrasi ve verimsiz tasarımlar yüzünden yığılmalar oluyor şeklindeki tespitimi düzeltiyorum.

Türk gümrüğünde vergi kaçağı yaşanmasın kontrolü yüzünden yığılmalar oluyor.