Yapay Zeka Haberleri - Son Dakika Yapay Zeka Haber Güncel Gelişmeler

Asya borsalarında sert düşüş

Güney Kore’de Kospi yüzde 3,26 geriledi. Asya piyasalarında teknoloji hisselerindeki kayıplar yatırımcıların risk iştahını zayıflattı. Yapay zeka şirketlerinin teknoloji geliştirme hızını yavaşlatabileceğine ilişkin endişeler ve küresel ölçekte artan jeopolitik riskler, bölge borsalarında satış baskısının güçlenmesine neden oldu. Hong Kong dışındaki başlıca Asya piyasalarında düşüşler öne çıkarken, özellikle teknoloji şirketlerinin hisselerinde yaşanan sert kayıplar dikkat çekti. Kospi yüzde 3,26 geriledi Güney Kore’de teknoloji hisselerindeki satışların etkisiyle Kospi endeksi yüzde 3,26 değer kaybederek 6.684 puandan günü tamamladı. Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,58 düşüşle 63.641 puana geriledi. Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,12 azalışla 3.883 puanda bulunurken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 yükselişle 24.766 puan seviyesinde seyrediyor. Hindistan borsalarında ise resmi tatil nedeniyle işlem gerçekleştirilmedi. Teknoloji şirketlerinde kayıplar hızlandı Bölge genelinde teknoloji şirketlerinin hisselerinde yaşanan düşüşler piyasanın genel görünümünde belirleyici oldu. Güney Kore merkezli SK Hynix'in hisseleri yüzde 5,6, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 3,5 geriledi. Japonya merkezli SoftBank Group Corp'un hisselerinde ise yüzde 11,4'lük sert düşüş görüldü. Teknoloji hisselerindeki satışlarda, yapay zeka şirketlerinin teknoloji geliştirme süreçlerinde hız kesebileceğine ilişkin değerlendirmeler etkili oldu. Piyasaların gözü BoJ kararında Asya piyasalarında bu hafta yatırımcıların takip edeceği başlıca gündem maddelerinden biri Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz kararı olacak. Artan enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırması ve yenin değer kaybetmesinin oluşturduğu baskı nedeniyle BoJ'un yüzde 1 seviyesinde bulunan politika faizini 25 baz puan artırması bekleniyor. Piyasalar, faiz kararının yanı sıra bankanın para politikasına ilişkin vereceği mesajlara da odaklanacak. Japonya'da sanayi üretimi geriledi Japonya ekonomisine ilişkin bugün açıklanan veriler de piyasaların gündeminde yer aldı. Temmuz ayında sanayi üretimi aylık bazda yüzde 0,2 azalırken, yıllık bazda yüzde 3,9 arttı. Ekonomik veriler ile BoJ'un faiz kararına ilişkin beklentiler, Japonya piyasalarında yatırımcıların yön arayışında önemli rol oynuyor.

BAE’den Almanya’ya 40 milyar euroluk yatırım hamlesi

Berlin’deki temaslarda enerji, yapay zeka, dijital altyapı ve ileri teknoloji alanlarında işbirliğinin güçlendirilmesi kararlaştırıldı. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Almanya ile ekonomik ve stratejik ilişkilerini yeni yatırımlarla güçlendirmeye hazırlanıyor. BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan’ın 9-11 Eylül 2026 tarihlerindeki Almanya ziyareti kapsamında, ülkenin Almanya’da 40 milyar euroluk yatırım paketi planladığı açıklandı. Almanya ve BAE liderlerinin ortak açıklamasına göre yatırım paketinin, Almanya’nın sanayi rekabetçiliğini, teknolojik kapasitesini ve uzun vadeli ekonomik büyümesini desteklemesi hedefleniyor. Paketin önemli başlıkları arasında gelişmiş dijital altyapı ve yaklaşık 1 gigavat kapasiteli yeni veri merkezleri bulunuyor. BAE’nin açıklamasına göre 40 milyar euroluk paketin 10 milyar euroluk bölümü Bavyera’daki yatırımlara ayrılacak. Yatırımların sanayi, ileri teknoloji, yapay zeka, dijital altyapı ve enerji gibi stratejik alanlara yönelmesi bekleniyor. Berlin’de stratejik ortaklık yeniden canlandırıldı Ziyaret kapsamında BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan, Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier tarafından askeri törenle karşılandı. Al Nahyan, temasları kapsamında Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile de görüştü. İki ülke liderleri, 2004 yılında kurulan Kapsamlı Stratejik Ortaklığı yeniden canlandırmak amacıyla yeni bir Stratejik Diyalog mekanizması oluşturulmasını kararlaştırdı. Yeni mekanizmanın uluslararası ve bölgesel güvenlik, savunma, ticaret ve yatırım, enerji ve iklim, gelişmekte olan teknolojiler, dijitalleşme, ulaşım, çevre, kültür ve eğitim gibi alanlarda işbirliğini koordine etmesi planlanıyor. Almanya-BAE Yatırım Konseyi kuruluyor Ziyaret kapsamında kamu ve özel sektör arasındaki yatırımları güçlendirmek amacıyla Almanya-BAE Yatırım Konseyi kurulmasına yönelik ortak niyet beyanı da imzalandı. Konseyin iki ülke arasındaki yatırımları teşvik eden ve kamu ile özel sektör arasındaki işbirliğini güçlendiren bir platform olarak faaliyet göstermesi planlanıyor. 29 anlaşmanın değeri 9,3 milyar euroyu aştı Ekonomik temasların en dikkat çekici sonuçlarından biri de iki ülke şirketleri arasında imzalanan anlaşmalar oldu. BAE ve Alman şirketleri arasında 29 mutabakat zaptı ve anlaşma imzalanırken, söz konusu anlaşmaların toplam değerinin 9,356 milyar euroyu aştığı açıklandı. Anlaşmalar, iki ülke arasındaki özel sektör işbirliğinin kapsamının genişletilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi. Enerji ve sanayi alanında Covestro, RWE, ADNOC ve Masdar gibi şirketler arasındaki ortaklıkların da genişletilmesi gündeme geldi. BAE’nin yatırım kuruluşu XRG’nin Alman kimya şirketi Covestro’daki yaklaşık 15 milyar euroluk mevcut yatırımı da iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Enerji ve teknolojide işbirliği genişliyor Yeni yatırım paketinde enerji güvenliğinin yanı sıra ileri teknoloji ve dijital altyapı öne çıkıyor. İki ülke, yapay zeka, veri merkezleri, enerji ve yeni teknolojilerde ortak projelerin geliştirilmesini hedeflerken, Almanya’nın sanayi ve teknoloji kapasitesi ile BAE’nin yatırım gücünün bir araya getirilmesi amaçlanıyor. Bu kapsamda yaklaşık 1 GW kapasiteli yeni nesil veri merkezlerinin kurulması planlanıyor. BAE, Almanya’nın Körfez’deki önemli ticaret ortağı BAE, Almanya’nın Körfez bölgesindeki en önemli ticaret ortağı konumunda bulunuyor. Almanya hükümeti de iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin daha da geliştirilmesini stratejik ortaklığın temel başlıklarından biri olarak değerlendiriyor. Berlin yönetimi, enerji, yatırım, savunma teknolojileri, yapay zeka ve ticaret başta olmak üzere farklı alanlarda BAE ile işbirliğinin derinleştirilmesini destekliyor. Berlin’deki son ziyaretle birlikte iki ülke arasındaki ekonomik ortaklığın yalnızca mevcut ticaret hacminin artırılmasıyla sınırlı kalmayıp, enerji, teknoloji, dijital altyapı ve yüksek katma değerli sanayiyi kapsayan daha geniş bir yatırım ilişkisine dönüştürülmesi hedefleniyor.

Doğuş Teknoloji’de yapay zeka destekli yetenek yönetimi dönemi

Şirketin “Geleceğe Giriş 2026” programında 22 binden fazla başvuru yapay zeka destekli araçlarla değerlendirilirken, görüşme süreçleri planlanandan yüzde 30 daha kısa sürede tamamlandı. Yapay zekanın iş süreçlerindeki kullanım alanı genişlerken, insan kaynakları departmanlarının yetenek yönetimine yaklaşımı da değişiyor. Doğuş Teknoloji, yapay zeka destekli araç ve ajanları işe alım, çalışan gelişimi, performans ve kariyer yönetimi süreçlerine entegre etmeye başladı. Şirketin yaklaşımında, yapay zekanın yüksek hacimli veriyi analiz etme ve önceliklendirme kapasitesinden yararlanılırken, nihai değerlendirme ve karar süreçlerinde insan faktörünün korunması hedefleniyor. 22 binden fazla başvuru yapay zeka ile değerlendirildi Doğuş Teknoloji’nin genç yetenek programı Geleceğe Giriş 2026, yapay zekanın işe alım süreçlerindeki kullanımına ilişkin somut örneklerden biri oldu. Program kapsamında 22 binden fazla başvurunun değerlendirilmesinde yapay zeka tabanlı video mülakat araçları ve aday arama ajanlarından yararlanıldı. Aday havuzunun yapay zeka desteğiyle daha hızlı ve sistematik biçimde değerlendirilmesi sonucunda görüşme süreçleri, planlanan süreden yüzde 30 daha kısa sürede tamamlandı. Yapay zeka uygulamalarının işe alım ekiplerinin operasyonel yükünü azaltmasıyla, ekiplerin insan değerlendirmesi gerektiren konulara ve stratejik kararlara daha fazla zaman ayırması amaçlanıyor. Yapay zeka kariyer planlamasına da dahil ediliyor Şirketin yapay zeka kullanım alanı işe alımla sınırlı kalmıyor. Doğuş Teknoloji, çalışanların mevcut görevlerinin yanı sıra sahip oldukları yetkinlikler, gelişim alanları ve gelecekte üstlenebilecekleri roller üzerinden de değerlendirilmesini hedefliyor. Bu kapsamda yapay zeka destekli ajanlardan, mevcut yetkinliklerle gelecekte ihtiyaç duyulacak yetkinliklerin karşılaştırılması ve çalışanlara yönelik kişiselleştirilmiş gelişim alanlarının oluşturulması gibi süreçlerde yararlanılıyor. Yaklaşımın temelinde, şirketin önümüzdeki iki-üç yıllık yetkinlik ihtiyaçlarıyla çalışanların kariyer ve gelişim planlarının daha yakından eşleştirilmesi bulunuyor. “Yapay zeka okuryazarlığı ana yetkinliklerden biri” Doğuş Teknoloji Yetenek ve Kültürden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Nağme Babalık, yapay zekanın yalnızca teknik ekiplerin çalışma biçimini değil, şirket genelindeki fonksiyonları da dönüştürdüğünü belirtti. Babalık, insan kaynakları, finans, pazarlama ve satış dahil olmak üzere farklı fonksiyonlarda yapay zekanın kullanımının yaygınlaştığına dikkat çekerek, çalışanlardan teknolojiyi kullanmanın ötesinde, doğru problemi tanımlamaları ve yapay zeka tarafından üretilen çıktıları iş sonuçlarına dönüştürmelerinin beklendiğini ifade etti. Babalık, “Geleceğin organizasyonlarını bugünün tanımlarıyla yönetemeyiz” diyerek, önümüzdeki dönemde pozisyonlardan ziyade yetkinlik ve potansiyelin daha fazla önem kazanacağını söyledi. Teknik uzmanlık tek başına yeterli olmayacak Babalık’a göre yapay zeka kullanımının yaygınlaşması, teknik uzmanlığın önemini ortadan kaldırmayacak ancak bu uzmanlığın iş bilgisiyle birleştirilmesini daha önemli hale getirecek. Şirket, çalışanların yalnızca yeni yapay zeka araçlarını kullanabilmesini değil, doğru soruyu sorabilme, bağlam oluşturabilme ve elde edilen çıktıyı iş sonuçlarına dönüştürebilme becerilerini de geliştirmeyi hedefliyor. Babalık, gelecekte rekabet avantajının teknolojiyle güçlendirilmiş farklı yetkinlikleri organizasyon genelinde geliştirebilen şirketlerde olacağını belirterek, insan ve yapay zekanın birlikte çalıştığı modellerin önem kazanacağını ifade etti.

BofA’dan küresel ekonomi için enflasyon uyarısı

Bank of America (BofA) ekonomistleri, küresel ekonomiye ilişkin büyüme beklentilerinde yeni bir revizyona gitti. Claudio Irigoyen ve Antonio Gabriel tarafından hazırlanan değerlendirmede, 2026 yılı küresel büyüme tahmini 10 baz puan artırılarak yüzde 3,3’e çıkarıldı. Banka, 2027 yılı sonu küresel büyüme tahminini ise hafif aşağı yönlü revize ederek yüzde 3,4 olarak belirledi. 2028 yılı için öngörülen büyüme oranı ise yüzde 3,3 seviyesinde kaldı. Enflasyonda daha uzun süreli baskı bekleniyor BofA ekonomistleri, küresel enflasyonun daha önce öngörülenden daha kalıcı olabileceğine dikkat çekti. Ekonomistler, enflasyondaki yükselişin merkez bankalarının faizleri daha yüksek seviyelerde tutması gerektiğine yönelik beklentiyi güçlendirdiğini belirtti. Değerlendirmede, Fed’in ilerleyen dönemde faiz artırımlarına gitmesi ihtimalinin de bu görünümle desteklendiği ifade edildi. Bu tablo, küresel ekonomide büyüme desteklerinin devam etmesine karşın para politikasının daha sıkı kalabileceğine işaret ediyor. Yapay zeka yatırımları büyümeyi destekliyor BofA’nın değerlendirmesinde, yapay zeka yatırımları ve teknoloji ihracatındaki canlılığın küresel büyümenin önemli destekleyicileri arasında yer aldığı belirtildi. Banka, özellikle gelişmekte olan Asya ekonomilerindeki teknoloji ihracatçılarının 2026 küresel büyüme tahminindeki yukarı yönlü revizyonda önemli rol oynadığını bildirdi. Teknoloji ihracatındaki güçlü performansın, gelişmekte olan ekonomilerin genel büyüme görünümünü de yukarı çektiği ifade edildi. Hürmüz Boğazı riski gündemde BofA ekonomistleri, olumlu büyüme görünümüne rağmen küresel ekonomi açısından çeşitli risklerin devam ettiğine dikkat çekti. Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin aksaması, finansal koşulların sıkılaşması ve enflasyon baskısının sürmesi, önümüzdeki dönemde küresel büyüme görünümünü etkileyebilecek başlıca riskler arasında sıralandı. Ekonomistler, söz konusu risklerin büyüme tahminleri üzerinde belirsizlik yarattığını vurguladı. Euro Bölgesi büyüme tahmini yükseltildi Bölgesel tahminlerde ise farklı yönlerde revizyonlar yapıldı. BofA, ABD ekonomisine ilişkin büyüme tahminini sınırlı ölçüde aşağı çekerken, Euro Bölgesi için 2026 büyüme beklentisini 30 baz puan artırdı. Buna göre Euro Bölgesi ekonomisinin 2026 yılında yüzde 0,8 büyümesi bekleniyor. BofA’nın değerlendirmesi, küresel ekonomide teknoloji yatırımlarının büyümeyi desteklemeye devam ettiğini, ancak kalıcı enflasyon ve jeopolitik risklerin önümüzdeki dönem için daha temkinli bir görünümü gerekli kıldığını ortaya koyuyor.

GITEX AI Türkiye İstanbul’da başladı

Türkiye’nin yapay zekâ ve teknoloji ekosistemini küresel yatırımcılarla buluşturan GITEX AI Türkiye 2026, İstanbul Fuar Merkezi’nde kapılarını açtı. 10 Eylül’e kadar devam edecek etkinlik; teknoloji şirketleri, girişimler, yatırımcılar, kamu temsilcileri ve teknoloji yöneticilerini bir araya getiriyor. Etkinlikte Türkiye’nin dijital ekonomisinin geliştirilmesi, yapay zekâ altyapısının güçlendirilmesi ve teknoloji şirketlerinin küresel pazarlara açılması öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. 350’den fazla şirket ve girişim İstanbul’da GITEX AI Türkiye, 350’den fazla kurumsal katılımcı ve girişimi, 100 konuşmacıyı ve 75 milyar doların üzerinde varlığı yöneten 150 yatırımcıyı bir araya getiriyor. Etkinliğe 70 ülkeden binlerce teknoloji yöneticisi de katılıyor. Yapay zekâdan bulut teknolojilerine, veri merkezlerinden siber güvenliğe, fintekten akıllı altyapılara kadar geniş bir teknoloji gündemi ele alınıyor. Etkinlikte Google Cloud, HPE & NVIDIA, AWS, Huawei, Dell Technologies, SAP ve TrendAI gibi küresel teknoloji şirketlerinin yanı sıra Türkiye’den Trendyol, Andevos ve Halkbank ile çeşitli teknokent ve teknoparklar da yer alıyor. Türkiye’nin yapay zekâ hedefleri gündemde GITEX AI Türkiye, Türkiye’nin 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında hedeflerini hızlandırdığı bir dönemde gerçekleştiriliyor. Plan kapsamında; 1 GW veri merkezi kapasitesine ulaşılması,yapay zekâ altyapısına özel sektörden 10 milyar dolar yatırım çekilmesi,iki yıl içinde 5 milyon kişiye yapay zekâ okuryazarlığı kazandırılması hedefleniyor. “Türkiye’yi dünyanın buluşma noktası olarak tanımlıyoruz” Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi İletişim Dairesi Başkanı Gökhan Yücel, açılış konuşmasında Türkiye’de yaklaşık 1.500 aktif yapay zekâ şirketi bulunduğunu belirtti. Yücel, Türkiye’nin dört saatlik uçuş mesafesinde 1,3 milyar kişiye ve toplam 35 trilyon dolarlık pazara erişebildiğini ifade ederek, ülkeyi yalnızca bir köprü olarak değil, küresel teknoloji ekosisteminin buluşma noktası olarak konumlandırmayı hedeflediklerini söyledi. Yapay zekâ altyapısı için yatırımlar güçleniyor Etkinliğin ilk gününde yapay zekânın ihtiyaç duyduğu işlem gücü, bulut teknolojileri ve veri merkezi kapasitesi de gündeme geldi. Dell Technologies Türkiye Ülke Müdürü İlker Rodoplu, dijital dönüşümün artık iş sürekliliği ve rekabet gücü açısından temel bir gereklilik haline geldiğini belirtti. Huawei ise Türkiye’deki yapay zekâ ve bulut altyapısına yönelik yatırımlarını ve gelecek dönem planlarını paylaştı. Şirket, 2023’ten bu yana Türkiye’de yerel bulut altyapısı hizmeti sunarken, Ankara’da 2024 yılında açtığı felaket kurtarma merkeziyle desteklenen üç erişilebilirlik bölgesine sahip altyapısını da kullanıyor. Huawei Cloud Türkiye Satış Direktörü Safder Baydur, küresel veri merkezi kapasitesinin 2020’de yaklaşık 60 gigavattan 2024’te 97 gigavata yükseldiğini, 2030 için ise 226 gigavatlık kapasite öngörüldüğünü belirtti. GITEX ile Terminal İstanbul arasında iş birliği Etkinliğin ilk gününde GITEX ile Terminal İstanbul arasında Mutabakat Zaptı imzalandı. Anlaşmayla Terminal İstanbul’un dünyanın farklı noktalarında düzenlenen GITEX etkinliklerinde yer alması ve Türkiye’deki girişimcilik ekosisteminin uluslararası yatırımcılarla daha güçlü şekilde buluşturulması hedefleniyor. Terminal İstanbul projesi kapsamında eski Atatürk Havalimanı terminallerinin yaklaşık 500 bin metrekarelik alanda inovasyon ve girişimcilik merkezine dönüştürülmesi planlanıyor. Teknoloji şirketleri için uzun vadeli sermaye vurgusu Etkinliğin yatırım gündeminde teknoloji şirketlerinin küresel ölçekte büyümesi için uzun vadeli sermayenin önemi de ele alındı. Türkiye Varlık Fonu Yatırımlar Genel Müdürü ve Türkiye Teknoloji Fonu Yönetim Kurulu Üyesi Bilal Bedir, varlık fonlarının uzun vadeli yatırım yaklaşımıyla teknoloji ekosistemine daha fazla kurumsal ve uluslararası sermaye çekebileceğini ifade etti. Fintek dönüşümünde yapay zekâ ve açık bankacılık öne çıkıyor GITEX AI Türkiye’nin gündeminde finans teknolojileri de önemli bir yer tuttu. Bankalar, fintek şirketleri ve teknoloji sağlayıcıları; yapay zekâ, açık bankacılık ve akıllı otomasyonun finansal hizmetleri nasıl dönüştürdüğünü ele aldı. Halkbank da yapay zekâ, dijital bankacılık ve yeni nesil teknolojilere yönelik yatırımlarını etkinlikte gündeme getirdi. Türk teknoloji şirketi Andevos ise ödeme, kiosk yönetimi, açık bankacılık ve yapay zekâ destekli çözümlerini tanıtıyor. Etkinlik 10 Eylül’de devam edecek GITEX AI Türkiye, 10 Eylül sabahı gerçekleştirilecek bakan konuşmasının ardından yapay zekâ, veri merkezleri, akıllı altyapı, fintek, siber güvenlik, ileri üretim ve kurumsal dijital dönüşüm oturumlarıyla devam edecek.

Vergi denetiminde yapay zeka dönemi

Türkiye, kayıt dışı ekonomi ve vergi kayıp-kaçağıyla mücadelede dijital denetim kapasitesini yapay zeka ve büyük veri teknolojileriyle genişletmeye hazırlanıyor. 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da kayıt dışılığın azaltılması ve vergi denetimlerinin etkinliğinin artırılması için dijital dönüşüm araçlarının daha yoğun kullanılacağı belirtilirken, bu kapsamda vergi ihbarlarının analizinde yapay zeka destekli İhbar İşleme Sistemi'nin (VDK-İHS) hayata geçirilmesi öngörülüyor. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'nın mevcut proje tanımına göre VDK-İHS, farklı kanallardan gelen yüksek hacimli ve farklı formatlardaki ihbarları analiz ederek denetim komisyonlarına karar desteği sunacak şekilde tasarlanıyor. Sistem şu aşamada proje evresinde bulunuyor. On binlerce ihbar tek bir dijital yapıda analiz edilecek Vergi ihbarları, kayıt dışı ekonomi ve vergi kayıp-kaçağıyla mücadelede önemli veri kaynaklarından biri. Ancak ihbarların farklı kanallardan gelmesi, metinlerin farklı formatlarda bulunması ve ihbar sayısının yüksek olması, bunların geleneksel yöntemlerle değerlendirilmesini zorlaştırıyor. Vergi Denetim Kurulu'nun verilerine göre 2024 yılında 10 binden fazla ihbar, 23 komisyon ve 193 müfettiş tarafından değerlendirildi. VDK-İHS projesi, bu iş yükünün önemli bölümünün dijital araçlarla analiz edilmesini amaçlıyor. Sistemin farklı kaynaklardan gelen ihbarları tek bir yapıda toplaması, metinleri analiz edilebilir veriye dönüştürmesi ve geçmiş kararlarla karşılaştırması planlanıyor. Bu dönüşümün kritik noktası ise ihbarların yalnızca arşivlenen belgeler olmaktan çıkarılarak analiz edilebilir veri varlıklarına dönüştürülmesi olacak. Yapay zeka ihbarın içeriğini analiz edecek VDK-İHS'nin tasarımında birden fazla yapay zeka ve veri işleme teknolojisinin birlikte kullanılması planlanıyor. Sistem kapsamında farklı kaynaklardan gelen ihbarların toplanması, taranmış veya el yazısıyla hazırlanmış belgelerin OCR teknolojisiyle okunabilir hale getirilmesi ve metinlerin doğal dil işleme yöntemleriyle analiz edilmesi öngörülüyor. Böylece sistem, ihbarın yalnızca metnini saklamakla kalmayacak; içerikte yer alan kişi, kurum, işlem ve diğer kritik unsurları da belirleyerek bunları veri tabanında ilişkilendirebilecek. Bu yapı, aynı kişi veya şirketin farklı ihbarlarda geçmesi ya da farklı ihbarlar arasında bağlantılar bulunması halinde bunların daha hızlı fark edilmesine imkân sağlayabilecek. Geçmiş kararlar yapay zekanın referansı olacak Sistemin en dikkat çekici bileşenlerinden biri ise geçmiş ihbarlar ve komisyon kararlarının yeni ihbarlarla karşılaştırılması. Vergi Denetim Kurulu'nun proje açıklamasına göre VDK-İHS'de RAG (Retrieval-Augmented Generation) mimarisinden yararlanılması planlanıyor. Bu yapı sayesinde yeni bir ihbar, geçmiş ihbar ve kararların bulunduğu veri havuzuyla karşılaştırılabilecek; benzer vakalar belirlenerek karar sürecine öneri üretilebilecek. Buradaki amaç, yapay zekanın tek başına vergi incelemesi kararı vermesi değil, komisyonların değerlendirme sürecine emsal vakalar ve ilgili bilgiler üzerinden karar desteği sağlamak. Sistem ayrıca ihbarın özetlenmesi, ilgili olabilecek vergi türlerinin belirlenmesi ve uygulanabilecek mevzuat hükümlerinin eşleştirilmesi konusunda da öneriler sunacak şekilde tasarlanıyor. Hedef yalnızca ihbarları değerlendirmek değil Yeni dönemde kayıt dışı ekonomiyle mücadele, yalnızca gelen ihbarların incelenmesine dayalı olmayacak. Orta Vadeli Program kapsamında büyük veri üzerinde sektörel, finansal ve tematik risk analizlerinin geliştirilmesi; elde edilen sonuçların ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılması ve denetim süreçlerinin risk odaklı yürütülmesi hedefleniyor. Kayıt dışı istihdam ve ücretle mücadelede de veri analizine dayalı risk odaklı denetimlerin artırılması planlanıyor. Bu yaklaşım, denetim kaynaklarının tüm mükelleflere aynı yoğunlukta yöneltilmesi yerine daha yüksek risk taşıdığı değerlendirilen sektör, işletme ve işlem gruplarına odaklanmasını amaçlıyor. Birden fazla dijital sistem birlikte çalışacak Kayıt dışılıkla mücadelede yalnızca VDK-İHS'nin kullanılması planlanmıyor. Orta Vadeli Programda Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS), Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS), İnşaat Demiri İzleme Sistemi (İDİS), Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) ve Bandrollü Ürün İzleme Sistemi (BÜİS) gibi izleme sistemlerinin de kayıt dışılığın ve vergi kayıp-kaçağının azaltılmasında kullanılacağı belirtiliyor. Bu sistemlerden elde edilen farklı veri setlerinin daha etkin analiz edilmesi, vergi denetiminde üçüncü taraf idari verilerden yararlanılması ve riskli işlemlerin daha erken aşamada belirlenmesi hedefleniyor. Organize vergi kaçakçılığına karşı ağ analizi Yeni yaklaşımın bir diğer boyutu organize vergi kaçakçılığıyla mücadele. Vergi Denetim Kurulu'nun yapay zeka destekli Vergi İstihbarat Sistemi (VDK-VİS) de mükellefleri tek tek değerlendirmek yerine aralarındaki ekonomik ilişkileri bir ağ içerisinde analiz etmeye yönelik geliştiriliyor. Sistem; ortaklar, yöneticiler, alıcılar, satıcılar, finansal işlem tarafları ve diğer bağlantılar üzerinden ilişkileri analiz ederek sahte belge organizasyonları, zincirleme fatura ilişkileri ve döngüsel işlemler gibi daha karmaşık yapıların ortaya çıkarılmasına odaklanıyor. Bu sistemin VDK-İHS ile birlikte değerlendirilmesi, ihbarlardan elde edilen bilgilerin daha geniş bir vergi istihbaratı yapısının parçası haline gelmesinin önünü açabilir. Gayrimenkul ve hasılat denetimi de sıkılaşacak Kayıt dışılıkla mücadele programı yalnızca yapay zeka uygulamalarından oluşmuyor. Gayrimenkullerin gerçek değerleri üzerinden işlem görmesini sağlayacak çalışmaların sürdürülmesi, vergi denetiminde Dijital Uyum Projesi (VDK-DUYU) kapsamında çalışmalar yapılması ve Risk Analiz Sistemi (VDK-RAS) üzerinden mükellef analizi ve seçiminin devam ettirilmesi planlanıyor. Mükelleflerin yıllık gelirlerinin doğru şekilde kavranması ve beyan edilmesi amacıyla hasılat denetimleri de sürdürülecek. Vergi denetiminde model değişiyor Atılan adımların ortak noktası, vergi denetiminin yalnızca geçmişte gerçekleşmiş işlemleri inceleyen bir yapı olmaktan çıkarılarak veriye dayalı, risk odaklı ve daha öngörücü bir modele taşınması. Vergi Denetim Kurulu, bu dönüşümü “Denetim 3.0” olarak tanımlıyor. Kurulun açıklamasına göre bu yaklaşım, büyük dil modelleri ve yapay zeka uygulamalarıyla veriyi yalnızca analiz eden değil, denetim süreçlerini yönlendiren ve karar mekanizmalarına katkı sağlayan sistemler oluşturmayı hedefliyor. VDK-İHS de bu dönüşümün ihbar ayağını oluşturuyor. Sistem tamamlandığında amaç, ihbarların insan gücüyle tek tek tarandığı geleneksel yapı yerine; veriyi okuyan, benzer vakaları bulan, bağlantıları ortaya çıkaran ve denetim komisyonlarına gerekçeli öneriler sunan bir dijital altyapı oluşturmak. Böylece kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zekanın rolü yalnızca otomatik veri analiziyle sınırlı kalmayacak; risk tespiti, ihbar değerlendirmesi, vergi istihbaratı ve denetim kararlarının hazırlanmasına kadar uzanan daha geniş bir sürecin parçası haline gelecek.

Fed beklentileri değişti gözler ABD istihdam verisinde

Piyasaların yönünü belirlemesi beklenen en önemli veri ise bugün açıklanacak ABD tarım dışı istihdam raporu olacak. Küresel piyasalarda haftanın son işlem gününde pozitif hava öne çıkıyor. ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz artırımına gideceği yönündeki beklentilerin zayıflaması ve tahvil faizlerindeki gerileme, yatırımcıların risk iştahını destekledi. Piyasalarda bugün ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam, işsizlik oranı ve ortalama saatlik kazançlar başta olmak üzere istihdam verileri izlenecek. Söz konusu verilerin Fed’in önümüzdeki dönemde izleyeceği para politikasına ilişkin beklentiler üzerinde etkili olması bekleniyor. Fed beklentileri piyasaları destekledi Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller’ın, ekonomik verilerin enflasyon baskılarının hafiflediğini teyit etmesi halinde bu ayki para politikası toplantısında faiz oranlarının sabit tutulmasını destekleyebileceğine yönelik açıklaması, faiz artırım beklentilerini zayıflattı. Açıklamanın ardından Fed’in eylül ayında faiz artırımına gideceğine ilişkin öngörüler yüzde 70 seviyelerinden yüzde 50'lere kadar geriledi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,78 seviyesinde yatay seyrederken, dün 4 bin 500 doların üzerini test eden ons altın bugün önceki kapanışın hemen üzerinde 4 bin 474 dolar seviyesinde işlem görüyor. Fed’in sıkı para politikasına yönelik endişelerin azalması ve tahvil faizlerindeki gevşeme, küresel risk iştahını desteklerken, Bitcoin de mayıs ayından bu yana ilk kez 82 bin doların üzerini test etti. Kripto para daha sonra 81 bin dolar seviyesinde dengelendi. Vance: Faizlerin düşmesi gerektiğine inanıyoruz ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında Fed’in faizleri düşürmesi gerektiğine inandıklarını söyledi. İran konusunda da değerlendirmelerde bulunan Vance, askeri, ekonomik ve diplomatik “tüm seçeneklerin” masada olduğunu belirterek, Tahran’la süresiz bir savaş istemediklerini ifade etti. Ticaret cephesinde ise Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD ile olası bir ticaret anlaşmasına hazır olduklarını açıkladı. Carney, iki ülkenin de yararına olacak bir anlaşmanın mümkün olduğunu belirtirken, böyle bir anlaşmanın istikrar ve güvenilirlik temelinde olması gerektiğini söyledi. ABD Başkanı Donald Trump ise Kanada ile yaşanan gerilim nedeniyle Carney’i suçladı ve Kanada ekonomisinin çökebileceğini savundu. Petrol ve dolar yükselişte Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin etkisiyle kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,2 artarak 95,7 dolara yükseldi. Dolar endeksi de yüzde 0,1 artışla 99 seviyesinde bulunuyor. Analistler, bugün açıklanacak ABD tarım dışı istihdam verisinin piyasaların yönü açısından belirleyici olabileceğini ve verilerin Fed’in gelecek dönemdeki para politikası hakkında önemli ipuçları verebileceğini belirtiyor. ABD borsaları günü yükselişle tamamladı New York borsası, Fed’in bu ay faiz artırımına gideceği beklentilerinin zayıflamasıyla günü pozitif tamamladı. ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 29 Ağustos ile biten haftada 206 bine yükselerek piyasa beklentisinin hafif üzerinde gerçekleşti. Ülkenin dış ticaret açığı ise temmuz ayında aylık bazda yüzde 24,4 artışla 88,6 milyar dolara çıktı. Böylece dış ticaret açığı 16 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Analistler, artışta yapay zeka harcamalarının etkili olduğunu değerlendirdi. ABD’de tarım dışı iş gücü verimliliği ikinci çeyrekte yüzde 1,4 yükselirken, Fed’in takip ettiği göstergelerden biri olan birim emek maliyeti aynı dönemde yüzde 1,2 arttı. ISM hizmet sektörü PMI da ağustosta 55,4 seviyesine çıkarak beklentileri aştı ve hizmet sektöründeki büyümenin hızlandığına işaret etti. Öte yandan Nvidia’nın yapay zeka geliştirme platformu Hugging Face’i 12,93 milyar dolara satın almak üzere anlaşmaya vardığını açıklamasının ardından şirket hisseleri yüzde 1,8 yükseldi. ABD’de endeks vadeli kontratlar da güne pozitif başladı. Avrupa borsalarında yükseliş hakim Avro Bölgesi’nde temmuz ayına ilişkin Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), aylık yüzde 1,6, yıllık yüzde 5,8 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Veriler, haziran ayına kıyasla üretici fiyatlarındaki artışın hızlandığını gösterdi. Analistler, Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik sıkıntılarının enerji maliyetlerini artırmasının Avrupa’daki üretici fiyatlarına yansıdığına dikkat çekti. Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in gelecek hafta yapılacak Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz kararı toplantısı öncesinde banka yetkilileriyle görüşmesi bekleniyor. İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başekonomisti Huw Pill ise ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle yükselen enflasyona karşı politika faizinin hızlı şekilde artırılmasının ilerleyen dönemde daha agresif faiz artışlarına duyulabilecek ihtiyacı azaltabileceğini belirtti. Gelişmelerin ardından FTSE 100 yüzde 0,7, DAX 40 yüzde 0,63, CAC 40 yüzde 0,07 ve FTSE MIB 30 yüzde 0,88 yükseldi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar da güne pozitif başladı. Asya piyasalarında teknoloji hisseleri öne çıktı Asya borsalarında da teknoloji şirketleri öncülüğünde yükseliş görüldü. Fed’in faiz artırımına yönelik beklentilerin zayıflaması, teknoloji hisselerine yönelik risk iştahını artırdı. SoftBank Group hisseleri yüzde 9,5, SK Hynix yüzde 4,1, Samsung Electronics yüzde 2,5 ve Baidu yüzde 4 değer kazandı. Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) faiz artırabileceğine ilişkin beklentilerin güçlenmesiyle 155,3 seviyesine gerileyerek bir ayın en düşük seviyesini gören dolar/yen paritesi, 156 seviyesinin üzerinde dengelendi. Çin yönetimi ise ABD’nin İran’la bağlantılı oldukları gerekçesiyle Çin vatandaşları ve şirketlerine uyguladığı yaptırımların kaldırılması çağrısında bulundu. Kapanışa yakın Kospi yüzde 1,9, Nikkei 225 yüzde 1,2, Hang Seng yüzde 2,1 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 yükseldi.

Yunan basınından KAAN analizi

Türkiye'nin savunma sanayisinde geliştirdiği KAAN savaş uçağı ile insansız hava araçları, Yunan basınında geniş yer bulmaya devam ediyor. Yunanistan merkezli yayınlarda, Türkiye'nin yalnızca yeni silah sistemleri geliştirmediği, aynı zamanda hava gücünü kapsamlı bir dönüşümden geçirdiği değerlendirmeleri yapıldı. Yunan basınında yer alan analizlerde, KAAN'ın yanı sıra yapay zeka destekli İHA ve SİHA projelerinin Türkiye'nin savunma kapasitesini güçlendirdiği ve bu gelişmelerin Ege ile Doğu Akdeniz'deki stratejik dengeyi etkileyebileceği savunuldu. KAAN ve İHA projeleri Yunanistan'ın gündeminde Yunanistan merkezli BankingNews, Türkiye'nin KAAN savaş uçağı programı ile İHA ve SİHA alanındaki çalışmalarını mercek altına aldı. Haberde, Türkiye'nin savunma sanayisindeki projelerinin hava gücünde kapsamlı bir dönüşümün parçası olduğu ileri sürüldü. Türkiye'nin özellikle insansız hava araçları alanında elde ettiği ilerlemenin uluslararası kamuoyu tarafından da yakından takip edildiği belirtildi. KAAN'ın geliştirme ve test sürecinde önemli aşamalar kaydettiği ifade edilen haberde, Türkiye'nin beşinci nesil savaş uçağı geliştirebilen sınırlı sayıdaki ülkeler arasına girmeyi hedeflediğine dikkat çekildi. Yunan basınından dikkat çeken değerlendirme BankingNews, Türkiye'nin savunma sanayisindeki gelişmelerini oldukça iddialı ifadelerle değerlendirdi. Haberde, Türk hava gücündeki dönüşümün Yunanistan açısından önemli sonuçlar doğurabileceği öne sürüldü. Türkiye'nin yeni nesil savaş uçağı ve insansız hava araçları geliştirmesinin, hava gücündeki mevcut dengeleri değiştirebileceği savunuldu. KAAN için 250 uçaklık üretim iddiası BankingNews'in analizinde KAAN programının üretim takvimine ilişkin iddialara da yer verildi. Haberde, program kapsamında üç ön seri prototip üretileceği, ardından toplam 250 savaş uçağından oluşan seri üretim aşamasına geçilmesinin planlandığı ileri sürüldü. Ayrıca geçen ay ilk 20 Block 10 KAAN için sözleşme imzalandığı iddiası da haberde yer aldı. "Stratejik denge dramatik şekilde altüst olabilir" BankingNews'in değerlendirmesinde, KAAN ile insansız hava araçlarının Türkiye'nin hava gücüne etkisine ilişkin dikkat çekici ifadeler kullanıldı. Haberde, mevcut gelişmelerin devam etmesi halinde KAAN ve insansız savaş uçaklarının Türkiye'nin savunma alanındaki bağımsızlık hedefini güçlendireceği ve Ege ile Doğu Akdeniz'deki stratejik dengenin önemli ölçüde değişebileceği öne sürüldü. Pentapostagma da KAAN'ı gündemine aldı KAAN'ın yükselen savunma kapasitesindeki rolü, Yunanistan merkezli Pentapostagma tarafından yayımlanan bir başka analizde de ele alındı. Haberde Türkiye'nin KAAN projesindeki ilerlemesine dikkat çekilirken, Türkiye'nin geliştirdiği insansız hava araçlarının da bölgedeki havacılık dengesi açısından önem taşıdığı savunuldu. Pentapostagma'nın değerlendirmesinde, Türkiye'nin İHA alanındaki teknolojik ilerlemesinin mevcut hava gücü dengelerini etkileyebileceği iddia edildi. Türkiye'nin savunma projeleri yakından izleniyor Yunan basınında yayımlanan değerlendirmelerde ortak olarak öne çıkan nokta, Türkiye'nin savunma sanayisinde insanlı ve insansız hava platformlarını birlikte geliştiren kapsamlı bir hava gücü yapılanmasına yöneldiği görüşü oldu. KAAN'ın yanı sıra İHA ve SİHA projelerindeki ilerlemelerin, Türkiye'nin hava gücündeki dönüşümün temel unsurları arasında yer aldığı belirtilirken, bu gelişmelerin özellikle Ege ve Doğu Akdeniz'deki askeri denge üzerindeki olası etkileri Yunan basınının yakın takibine girdi.

Pentagon'un Anthropic kararı mahkemeden döndü

Karar, şirketin yapay zeka modellerinin tamamen otonom silahlarda ve kitlesel yurt içi gözetimde kullanılmasına karşı koymasının ardından gelen hükümet adımının yasa dışı misilleme niteliği taşıdığı sonucuna vardı. ABD'de yapay zeka şirketi Anthropic ile Pentagon arasında aylardır devam eden hukuk mücadelesinde şirket lehine önemli bir karar çıktı. Kaliforniya Kuzey Bölgesi ABD Bölge Yargıcı Rita F. Lin, Pentagon'un Anthropic'i ulusal güvenlik açısından "tedarik zinciri riski" olarak sınıflandırmasını hukuka aykırı buldu. Lin, kararında hükümetin eylemlerinin Anthropic'in Birinci Değişiklik kapsamındaki haklarını ihlal eden yasa dışı bir misilleme niteliğinde olduğunu ve şirketin Beşinci Değişiklik kapsamında gerekli usul güvencelerinden mahrum bırakıldığını belirtti. Tartışma yapay zekanın askeri kullanımında başladı Anthropic ile Pentagon arasındaki anlaşmazlık, şirketin yapay zeka modellerinin kullanımına ilişkin iki temel sınırlamadan vazgeçmemesiyle büyüdü. Şirket, Claude modellerinin tamamen otonom silahlarda ve kitlesel yurt içi gözetimde kullanılmasına izin verecek sınırsız bir kullanım çerçevesini kabul etmedi. Anthropic CEO'su Dario Amodei, şirketin diğer yasal ulusal güvenlik kullanımlarını desteklediğini ancak söz konusu iki alanda güvenlik sınırlarının korunması gerektiğini açıkladı. Pentagon ise şirketin bu tutumunun ardından Anthropic'i tedarik zinciri riski olarak sınıflandırdı. Bu karar, savunma sözleşmeleriyle bağlantılı olarak şirketin ürünlerinin kullanımını ve Anthropic ile iş yapılmasını kısıtlayabilecek sonuçlar doğurdu. Yargıç: Ulusal güvenlik gerekçesi sınırsız yetki vermiyor Yargıç Lin, hükümetin ulusal güvenlik gerekçesini Anthropic'i cezalandırmak amacıyla kullandığı sonucuna vardı. Kararda, Pentagon'un Anthropic'i hedef alan adımlarının "keyfi ve kaprisli" olduğu ve ilgili yasal çerçeveyle uyumlu olmadığı belirtildi. Lin ayrıca hükümetin eylemlerinin şirketin hükümet politikalarına yönelik eleştirileri nedeniyle bir örnek oluşturma amacı taşıdığı değerlendirmesinde bulundu. Mahkeme, ulusal güvenlik gerekçesinin hükümet eleştirilerini cezalandırmak için kullanılamayacağını vurguladı. Pentagon'un Anthropic kararı iptal edildi Mahkemenin kararıyla Pentagon'un 2026'da aldığı tedarik zinciri riski sınıflandırması geçersiz hale geldi. Karar, Savunma Bakanlığı dışındaki federal kurumların Anthropic teknolojilerini kullanmasının önündeki geniş kapsamlı kısıtlamaları da etkiliyor. Bununla birlikte Pentagon'un kendi yapay zeka tedarikçisi konusunda seçim yapma yetkisi devam ediyor. Anthropic'in ikinci hukuk mücadelesi sürüyor Kaliforniya'daki karar Anthropic için önemli bir kazanım olsa da şirketin hükümetle hukuk mücadelesi tamamen sona ermiş değil. Anthropic'in Washington'da açtığı ayrı dava devam ediyor. Bu davada Pentagon'un şirketi tedarik zinciri riski olarak sınıflandırmasına dayanak oluşturan farklı bir düzenleme ele alınıyor. Dolayısıyla son karar, şirket ile ABD hükümeti arasındaki tüm hukuki ihtilafları sona erdirmiyor. Anthropic: Hükümetle çalışmayı sürdüreceğiz Anthropic, kararın ardından mahkemenin tedarik zinciri riski sınıflandırmasını hukuka aykırı bulmasından memnuniyet duyduğunu açıkladı. Şirket, yapay zekanın ulusal güvenlik alanında güvenli ve sorumlu biçimde kullanılması konusunda ABD hükümetiyle çalışmayı sürdüreceğini bildirdi. Karar, yapay zeka şirketlerinin modellerinin askeri kullanımına ilişkin belirlediği güvenlik sınırları ile hükümetlerin ulusal güvenlik yetkileri arasındaki hukuki sınırlar açısından da dikkat çekici bir emsal oluşturdu.

#Yapay Zeka