AB Gümrük Veri Merkezi kuruyor

Avrupa Birliği, gümrük birliğinde kendi reformunu yapıyor. Herhangi bir üye ülkeye ithal edilen mal, hammadde tedarikçisine kadar izlenebilecek. Böylece 2028’den itibaren e-ticaret trafiği kontrol altına alınacak.

Avrupa Birliği, ticareti kontrol altına almak için Gümrük Veri Merkezi kuruyor. Avrupa Komisyonu’nun, 2023 yılında gümrük uygulamalarında reform önerisiyle Avrupa Birliği Gümrük Otoritesi (European Union Customs Authority-EUCA) kurulması sürecinde yeni aşamaya gelindi. Merkezin kurulacağı yer için şehirler aday olurken, ortak gümrük veri merkezi, ticaretin tek noktadan takibini sağlayacak.

Gümrük Veri Merkezi ile AB’ye girecek her türlü ithalat malı, üye ülkelerin tamamında aynı kurallara tabi tutulacak. Ayrıca hangi gümrükten ne geçtiği, menşeinin, hacminin ve frekansının ne olduğu tek ekrandan takip edilebilecek.

Ürün güvenliği ve sahtecilik

Bu reform sayesinde özellikle e-ticaret, ürün güvenliği, çevre standartları, uluslararası yaptırımlara uyulup uyulmadığı, dolandırıcılık, sahtecilik ve vergi kaçakçılığı gibi konular daha iyi yönetilecek.

Bu merkezle birlikte ulusal gümrük idareleri arasında koordinasyon gelişecek ve daha iyi risk yönetimi sağlanacak. Bu sürecin, yurt dışından e-ticaret kapsamında sipariş verilen paketlerle de ilgili olduğu kaydedildi. Buna göre 150 Euro altındaki paketler için kategori başına 3 Euro sabit gümrük vergisi, yeni merkez devreye girene kadar uygulamada olacak. 2028’den sonra uygulama değişecek.

AB’ye ne kazandıracak?

Avrupa Birliği içindeki gümrük birliğini modernize etmeyi amaçlayan reform paketinin parçası olan bu çalışma, e-ticaret hacminin çığ gibi büyümesinden, jeopolitik risklerin artmasından ve ulusal sistemlerin parçalanmışlığından kaynaklanan sorunların çözülmesini sağlayacak. AB için öne çıkan diğer faydalar ise şunlar:

Avrupa Birliği ortak gümrük veri merkezi sayesinde ticarette teknik engelleri daha etkin şekilde uygulayacak.

Özellikle Çin ürünlerine anti damping önlemlerinin uygulamasında etkinliği artıracak.

Ucuz e-ticaret ürünlerine karşı rekabet eşitliği desteklenecek.

İthal edilen ürünlerde hammadde temininin nereden yapıldığı sorgulanabilecek.

Yeşil Mutabakat kriterlerine, karbon emisyonu kurallarına, ‘Özen Yükümlülüğü Yasaları’na uygunluk daha kolay denetlenebilecek.

İşletmeleri nasıl etkileyecek?

AB’nin gümrüklerinde canlı veriye dayanan dijital dönüşüm yaşanırken, bu pazara mal ihracat edecek firmaların da kendi verisini derinlemesine kontrol etmesi gerekecek. Kaynak sorgulamasının artacağı yönündeki açıklamalar bunu işaret ediyor.

Özellikle e-ticaret yapan işletmeler için yeni uygulamalara uyum süreçleri yeni maliyetler oluşturacak. Firmaların izlenebilirlik (traceability) sistemlerine ve yeni yazılımlara yatırım yapması gerekecek. 2028’den itibaren firmalar için AB Gümrük Veri Merkezi ile online etkileşim dönemi başlayacak. Yeni merkezin faaliyete geçmesiyle dijital beyanların zorunlu olması bekleniyor. AB’nin gümrük veri merkezine tutarsız veya eksik veri giren firmalar ‘yüksek riskli’ kategorisine alınabilecek.

Doküman ve test süreci de rekabet konusunda dezavantaj oluşturabilecek alanlardan. Türk ihracatçıları, çevre kriterleri ve ürün güvenliği gibi başlıklarda AB standartlarına daha sıkı uymak zorunda kalacak. Beyanname işlemleri, teminatlar ve gümrük kapılarındaki işlemlerde kriterlere tam uyum gerekecek.

AB içindeki ticarette ve ortak transit için zorunlu olan Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi (NCTS) süreçleri değişecek.

Ayrıca bu yılın son çeyreğinden itibaren e-ticaret için AB çapında gümrük işlem ücreti (handling fee) eklenmesi öngörülüyor. Avrupa Gümrük Merkezi’nin tam olarak faaliyete başlamasıyla (2028 sonrası) gümrüklerde ‘tam rejim’ uygulanacak, malların tamamı tarife bazında vergilendirilecek.

AB Gümrüklerinde hızlı geçiş imkanı olabilir

Diğer yandan, sistem oturdukça AB gümrüklerinde tek tip uygulamaların artması ve prosedürün hızlanması bekleniyor. Gümrük Veri Merkezi sayesinde giriş beyanları bir merkezde toplanacak, risk bazlı kontroller yapılacak, yüksek riskli mallara odaklanmak daha kolay olacak, düşük riskli mallarda/firmalarda işlem kolaylaşacak. AB kurumlarından paylaşılan bilgilere göre tek bir giriş beyanı ile AB genelinde işlem yapılabilecek. Böylece uyumlu şirketlere AB genelinde daha az kontrol ve hızlı geçiş imkanı tanınabilecek.

İTO Başkanı Avdagiç: Ticareti daha sıkı kayıt altına alacaklar

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, önceki hafta düzenlenen tekstil sektörü değerlendirme toplantısında, Avrupa Birliği’nde gümrük denetim uygulamasındaki değişimlere dikkat çekti. Uluslararası kurumların ve kuruluşların baskısıyla, ‘ticareti kayıt altına alma’ anlamında çok daha ciddi düzenlemeler yapılacağını söyleyen Avdagiç, “Bir ürün paketinin ticaretinin, hem alan hem satan hem diğer ilgililer açısından daha ayrıntılı ve etkili şekilde kayıt içine alınacağı bir dünyaya doğru gidiyoruz. Dolayısıyla birçok ülkede Türkiye’den gelecek ürünlere yönelik gümrük önlemlerinin artabileceğini öngörüyoruz. Bu yönde baskı daha da artacak, bunu görüyoruz” dedi.

EUCA merkezi olmaya aday kentler

Avrupa Birliği Gümrük Otoritesi’nin (EUCA) idari merkezinin hangi şehirde olacağı birkaç hafta içinde belli olacak. EUCA’nın merkezi olmaya şu 9 şehir aday: Bükreş (Romanya), Liege (Belçika), Lille (Fransa), Malaga (İspanya), Porto (Portekiz), Roma (İtalya), The Hague (Hollanda), Warşova (Polonya), Zagreb (Hırvatistan). EUCA, ulusal gümrükleri koordine edecek, risk analizi yapacak, kriz yönetimi sağlayacak ve veri merkezini yönetecek. Avrupa Parlamentosu’nun ve Avrupa Konseyi’nin bu kurumun nerede kurulacağına önümüzdeki günlerde karar vermesi bekleniyor. İdari merkezin belli olmasından sonra kurulum ve dijitalleşme çalışmaları başlayacak. Bu sürecin ardından operasyonların 2028’de başlayabileceği öngörülüyor.