Küresel gıda fiyatları dört yılın zirvesinde
Aylık bazda yüzde 1,5, yıllık bazda yüzde 5,8 artan endekste özellikle tahıl ve şeker fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu. Karadeniz ve Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik sorunlar ile olumsuz hava koşulları küresel gıda arzı üzerindeki baskıyı artırıyor.
Küresel gıda piyasalarında fiyat artışları yeniden hız kazanıyor. FAO tarafından yayımlanan son verilere göre, uluslararası gıda emtia fiyatlarını izleyen Gıda Fiyat Endeksi Eylül ayında 136 puan olarak gerçekleşti. Ağustos ayındaki revize edilmiş 134 puanlık seviyeye göre yüzde 1,5 yükselen endeks, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,8 artış gösterdi.
Endeks böylece Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Fiyat artışında özellikle tahıl, bitkisel yağ ve şeker gruplarındaki yükseliş belirleyici oldu.
Tahıl fiyatlarında aylık artış yüzde 5,1'e ulaştı
FAO Tahıl Fiyat Endeksi Eylül ayında 122,8 puana yükseldi. Endeks, bir önceki aya göre yüzde 5,1, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 17,2 arttı.
Dünya buğday fiyatları ağustos ayına kıyasla yüzde 6,3 yükselerek Ağustos 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Karadeniz bölgesindeki lojistik sorunlar nedeniyle ithalatçıların alternatif tedarik kaynaklarına yönelmesi fiyatları yukarı taşıdı. Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerinde kışlık buğday ekimi öncesinde yaşanan kuraklık da yükselişi destekledi.
Mısır fiyatları ise ABD'de beklenen üretimin altında kalan verim ve Brezilya'daki ihracat arzının daralması nedeniyle yüzde 5,6 arttı. Karadeniz'deki ticaret aksamaları ve Hürmüz Boğazı üzerinden taşımacılığa ilişkin belirsizlikler de yem ve biyoyakıt sektöründe kullanılan tarım ürünlerinin maliyetlerini artırdı.
Şeker fiyatları üç aydır yükseliyor
Gıda piyasalarındaki yükselişin bir diğer önemli unsuru şeker oldu. FAO Şeker Fiyat Endeksi Eylül ayında 114 puana çıktı. Aylık yüzde 6,1 artan endeks, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,7 yükseldi.
Şeker fiyatlarındaki artışta 2026/2027 sezonunda küresel arzın daralabileceğine ilişkin beklentiler etkili oldu. Avrupa Birliği'nde şeker pancarı ekim alanlarının azalması ve olumsuz hava koşulları üretim beklentilerini aşağı çekti.
Tayland ve Hindistan'daki üretim görünümüne ilişkin endişeler ile Brezilya'nın önemli şeker üretim bölgelerindeki yoğun yağışlar da uluslararası fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturdu.
Bitkisel yağ yükseldi, et fiyatları geriledi
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi Eylül ayında yüzde 0,9 artışla 198,6 puana ulaştı. Palm yağı fiyatlarındaki yükseliş, ayçiçeği yağı fiyatlarındaki düşüşü dengeledi. Palm yağında güçlü ithalat talebi ve Güneydoğu Asya'daki üretime ilişkin hava koşulları endişeleri etkili oldu.
Buna karşılık FAO Et Fiyat Endeksi yüzde 1,1 düşerek 127,9 puana geriledi. Kümes hayvanları ve domuz eti fiyatlarındaki düşüş bu gerilemede belirleyici oldu. Süt ürünleri fiyat endeksi ise yüzde 0,1 azalışla 119,1 puan olarak kaydedildi.
Lojistik ve iklim koşulları fiyat baskısını artırıyor
FAO değerlendirmesinde, Hürmüz Boğazı ve Karadeniz'deki taşımacılık aksaklıklarının enerji, nakliye ve temel gıda emtiaları üzerinde baskı oluşturduğu vurgulandı. İklim kaynaklı üretim riskleri de küresel arz görünümünü zorlaştıran faktörler arasında yer aldı.
Gıda fiyatlarındaki yükseliş, özellikle ithalata bağımlı ülkeler açısından enerji, gübre ve taşımacılık maliyetleri üzerinden yeni baskılar yaratabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Web.tv
