#Tedarik Çeşitliliği

İthalatçı firma sayısı beş yılda yüzde 214,5 arttı

Dış ticaret verileri, ithalatçı işletme sayısındaki artışın ihracatçı firmalardaki büyümeyi önemli ölçüde aştığını ortaya koydu. İthalatçı firma sayısı 3,1 katına çıktı Türkiye İstatistik Kurumu'nun girişim özelliklerine göre dış ticaret istatistikleri, son beş yılda dış ticaret yapan firmaların yapısında önemli değişiklikler yaşandığını gösterdi. 2021 yılında 101 bin 300 olan ihracatçı firma sayısı, 2025'te 166 bin 500'e yükseldi. Böylece ihracatçı işletme sayısı yüzde 64,3 arttı. Aynı dönemde ithalatçı firma sayısı 102 bin 900'den 323 bin 800'e çıktı. İthalatçı firma sayısındaki artış yüzde 214,5 olurken, toplam sayı 3,1 katına ulaştı. İthalatçı ve ihracatçı firma sayıları arasındaki fark da beş yıllık dönemde belirgin biçimde genişledi. 2021'de 1.612 olan fark, 2022'de 59 bin 147'ye, 2023'te 113 bin 559'a, 2024'te 138 bin 940'a ve 2025'te 157 bin 310'a yükseldi. İthalatçıların çoğunluğu mikro işletmelerden oluşuyor İthalatçı firmaların çalışan sayılarına göre dağılımında mikro işletmelerin ağırlığı arttı. 2021 yılında ithalat yapan firmaların yüzde 63'ünü 1-9 çalışanı bulunan mikro işletmeler oluştururken, bu oran 2024 ve 2025 yıllarında yüzde 87,1'e çıktı. Buna karşılık 250 ve daha fazla çalışanı bulunan büyük işletmelerin ithalatçı firmalar içindeki payı 2021'de yüzde 3,1 seviyesindeyken, 2024 ve 2025'te yüzde 1,1'e geriledi. Veriler, ithalatçı firma sayısındaki genişlemenin ağırlıklı olarak küçük ölçekli işletmeler üzerinden gerçekleştiğini gösterdi. Firma sayısı ile ithalat hacmi aynı oranda artmadı İthalatçı işletmelerin sayısındaki hızlı yükseliş, ithalatın parasal büyüklüğüne aynı ölçüde yansımadı. 1-9 çalışanı bulunan mikro işletmelerin toplam ithalat içindeki payı 2021'de yüzde 10,6 oldu. Bu oran 2023'te yüzde 12,9'a yükseldikten sonra 2024'te yüzde 11,1'e, 2025'te ise yüzde 10,7'ye geriledi. 250 ve üzeri çalışanı bulunan büyük işletmelerin toplam ithalattaki payı ise 2021'de yüzde 61,4 seviyesindeydi. Bu oran 2024'te yüzde 58,7, 2025'te yüzde 59,4 olarak gerçekleşti. Böylece ithalatçı firma sayısında küçük işletmelerin payı yükselirken, ithalat değerinin önemli bölümü büyük işletmeler tarafından gerçekleştirilmeye devam etti. Sanayinin ithalattaki payı geriledi Dış ticarette sanayi sektörünün ağırlığı sürerken, toplam ithalat içerisindeki payında düşüş yaşandı. 2021'de sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler toplam ithalatın yüzde 51,8'ini gerçekleştiriyordu. Bu oran 2023'te yüzde 46,8'e, 2025'te ise yüzde 45,4'e geriledi. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ithalattaki payı ise aynı dönemde yüzde 33,5'ten yüzde 37,8'e yükseldi. İhracatta sanayi sektörünün payı 2021'de yüzde 58 seviyesindeyken, 2023'te yüzde 56'ya ve 2025'te yüzde 57,6'ya geriledi. Ticaret sektörünün ihracattaki payı da yüzde 38'den yüzde 37,7'ye indi. Bu değişim, dış ticaret faaliyetlerinin sektörel dağılımında ticaret işletmelerinin ağırlığının arttığını ortaya koydu. İthalatın tek ülkeye bağımlılığı arttı Dış ticaret yapan girişimlerin ülke bazındaki dağılımında da ithalat ve ihracat arasında farklı bir eğilim görüldü. 2021 yılında ihracatçı girişimlerin yüzde 43,5'i satışlarını tek ülkeye gerçekleştirirken, bu oran 2025'te yüzde 39'a geriledi. İthalatta ise tek ülkeye yoğunlaşma oranı yükseldi. 2021'de tek ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı yüzde 57,7 iken, 2025'te yüzde 84,6'ya çıktı. Böylece 2025 yılı itibarıyla ithalat yapan girişimlerin yaklaşık beşte dördü dış alımlarını tek bir ülkeye yoğunlaştırdı. Dış ticaret dengesi açısından dikkat çeken tablo 2025 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 4,4 artarak 273 milyar 361 milyon dolara, ithalatı ise yüzde 6,2 yükselerek 365 milyar 370 milyon dolara ulaştı. 2021-2025 döneminde ihracat yüzde 15,8, ithalat yüzde 33,3 arttı. İthalatçı firma sayısının ihracatçı firma sayısından daha hızlı yükselmesi ve ithalatın tek ülkeye yoğunlaşma oranındaki artış, dış ticaretin işletme yapısı ve tedarik çeşitliliği bakımından izlenmesi gereken gelişmeler arasında yer aldı. Veriler, Türkiye'nin dış ticaret yapısında firma sayıları, işletme ölçeği, sektör dağılımı ve ülke yoğunlaşması bakımından önemli değişimler yaşandığını ortaya koydu.