Petrol şoku Fed'i zorluyor
Ortadoğu'da tırmanan gerilim petrolü 100 doların üzerine taşıdı.
İran merkezli jeopolitik gerilimin yeniden tırmanmasıyla birlikte küresel enerji piyasalarında sert fiyat hareketleri yaşanıyor. Brent petrolün varil fiyatının 100 dolar seviyesini aşması, yalnızca enerji maliyetlerini değil, küresel enflasyon beklentilerini de yukarı çekti. Bu gelişme, gözlerin yeniden ABD Merkez Bankası'nın (Fed) gelecek haftaki faiz kararına çevrilmesine neden oldu.
Piyasalarda son bir haftada yaşanan fiyatlamalar, Fed'in politika faizini artırabileceği beklentisinin hızla güçlendiğini ortaya koyuyor. Financial Times'ın aktardığı ve CME Group vadeli işlem verilerine dayandırdığı hesaplamalara göre, yatırımcıların Fed'in toplantısında 25 baz puanlık faiz artışı ihtimaline verdiği olasılık kısa sürede yaklaşık üç kat yükseldi.
Bu değişim, yalnızca ABD ekonomisini değil, küresel sermaye hareketlerini de etkileyebilecek yeni bir sürecin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Petrol fiyatları neden kritik?
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, üretimden taşımacılığa kadar hemen her sektörde maliyet baskısını artırıyor. Enerji maliyetlerindeki artışın tüketici fiyatlarına yansıması ise enflasyonun yeniden hız kazanması riskini doğuruyor.
Fed'in temel görevi fiyat istikrarını sağlamak olduğu için enerji kaynaklı enflasyon baskısı, faiz artırımı ihtimalini güçlendiren en önemli unsurlar arasında gösteriliyor.
Brent petrolün son Fed toplantısından bu yana yaklaşık yüzde 25 yükselmiş olması da piyasalarda bu beklentiyi destekleyen gelişmelerden biri olarak öne çıkıyor.
Piyasalar neden fikir değiştirdi?
Temmuz ayı başında beklentilerin altında kalan ABD enflasyon verileri sonrasında piyasalar faiz artışı ihtimalini oldukça düşük görüyordu. Ancak petrol fiyatlarındaki sert yükseliş tabloyu değiştirdi.
Uluslararası yatırım kuruluşlarının ekonomistleri, enerji fiyatlarındaki artışın kalıcı hale gelmesi durumunda Fed'in enflasyonla mücadelede daha agresif davranmak zorunda kalabileceğini belirtiyor.
Bank of America ve PGIM gibi büyük finans kuruluşlarının ekonomistleri de faiz artırımının artık masadaki güçlü seçeneklerden biri olduğuna dikkat çekiyor.
Fed içinde şahin kanat güçleniyor
Fed içerisinde enflasyona karşı daha sert adımlar atılmasını savunan üyelerin sayısının arttığı değerlendiriliyor.
Dallas Fed Başkanı Lorie Logan ile Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack'ın enflasyonla mücadelede daha fazla beklenmemesi gerektiği yönündeki açıklamaları, piyasalarda "şahin" duruşun güç kazandığı şeklinde yorumlanıyor.
Buna karşın bazı üyeler, enflasyonun yaz aylarındaki seyrinin görülmesi için eylül ayına kadar beklenmesini savunuyor. Bu nedenle faiz kararının son ana kadar belirsizliğini koruması bekleniyor.
Sadece petrol değil, tarifeler ve yapay zekâ yatırımları da baskı oluşturuyor Ekonomistler, enflasyon riskinin yalnızca enerji fiyatlarından kaynaklanmadığını vurguluyor.
ABD'nin uyguladığı gümrük tarifeleri, çip ve teknoloji yatırımlarında hızlanan yapay zekâ harcamaları ile hizmet sektöründeki yüksek fiyat artışlarının da enflasyonu yukarıda tutmaya devam ettiği belirtiliyor.
Bu nedenle Fed'in önümüzdeki dönemde yalnızca petrol fiyatlarına değil, ekonominin genel enflasyon görünümüne odaklanacağı ifade ediliyor.
Türkiye açısından ne anlama geliyor?
Fed'in faiz artırması halinde küresel dolar faizleri yükselmeye devam edecek. Bu durum gelişmekte olan ülkeler açısından finansman koşullarını zorlaştırabilecek önemli bir risk olarak görülüyor.
Türkiye açısından ise olası etkiler şu başlıklarda öne çıkıyor:
Dış borçlanma maliyetleri artabilir.Küresel fonların gelişmekte olan ülkelerden çıkışı hızlanabilir. Döviz kuru üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabilir. Yabancı yatırım girişleri yavaşlayabilir. Şirketlerin ve bankaların dış finansmana erişim maliyetleri yükselebilir.
Ekonomistler, Fed'in alacağı kararın yalnızca ABD ekonomisini değil, küresel finansal dengeleri de etkileyeceğini belirtiyor. Özellikle enerji fiyatlarının yüksek seyretmeye devam etmesi halinde, para politikalarında yeniden sıkılaşma sürecinin güç kazanabileceği ve bunun Türkiye gibi dış finansmana ihtiyaç duyan ekonomiler üzerinde yakından hissedileceği değerlendiriliyor.
Web.tv
