0-19 yaş grubunu kapsayan 81 bilimsel çalışmanın incelendiği uluslararası derleme, elektronik sigara kullanımının gençlerde solunum yolu sorunları ve nikotin bağımlılığıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu
Uzmanlar, elektronik sigaranın klasik sigaraya alternatif olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Elektronik sigaranın düşük riskli veya zararsız olduğu yönündeki algıya ilişkin yeni bilimsel bulgular gündeme geldi. Ağustos 2026'da yayımlanan uluslararası bir derlemede, 0-19 yaş grubunu kapsayan 81 bilimsel araştırmanın sonuçları değerlendirildi.
14 binden fazla bilimsel yayının taranması sonucunda belirlenen 81 çalışmada, elektronik sigara kullanımının çocuklar ve ergenler açısından solunum sistemi sorunları ve nikotin bağımlılığıyla ilişkili olabileceğine dikkat çekildi.
Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık da elektronik sigaranın yalnızca “su buharı” oluşturduğu yönündeki algının gerçeği yansıtmadığını belirtti.
Aerosol sadece su buharı değil
Elektronik sigaraların klasik sigara gibi duman çıkarmaması nedeniyle daha zararsız algılanabildiğini belirten Işık, cihazların oluşturduğu aerosolün nikotin, ince partiküller ve çeşitli kimyasallar içerebildiğini söyledi.
Işık, “Elektronik sigaralar duman çıkarmasa da çıkarılan şey sadece ‘su buharı’ değildir. Aerosol; nikotin, ince partiküller ve çeşitli kimyasallar içerir. Akciğerlerin temel ihtiyacı ise sadece temiz havadır” dedi.
Renkli tasarımlar, meyve ve şekerleme aromaları ile klasik sigaraya göre daha az koku yayılması da elektronik sigaraların özellikle gençler arasında daha masum bir ürün olarak algılanmasına neden olabiliyor.
Solunum sorunlarına dikkat
Derlemede değerlendirilen çalışmalar, elektronik sigara kullanan 0-19 yaş grubundaki çocuk ve gençlerde çeşitli solunum yolu şikayetlerinin daha sık görülebildiğine işaret ediyor.
Elektronik sigara kullanan gençlerde öksürük, hırıltılı solunum, bronşit benzeri şikayetler ve astım alevlenmelerinin daha fazla bildirildiğini belirten Işık, kullanım süresi ve sıklığının da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Elektronik sigaralarda sıvının ısıtılmasıyla oluşan aerosolün nikotin, ultra ince partiküller ve çeşitli kimyasallar içerebildiğini belirten Işık, özellikle astım tanısı bulunan gençlerin daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Uzman, solunum şikayeti bulunan ergenlerde yalnızca klasik sigara kullanımının sorgulanmasının yeterli olmayabileceğine dikkat çekti.
Nikotin bağımlılığı riski
Elektronik sigaranın gençler açısından önemli risklerinden biri de nikotin bağımlılığı olarak öne çıkıyor.
Gelişim çağındaki beynin nikotinin bağımlılık yapıcı etkilerine karşı hassas olduğuna dikkat çekilirken, yeni nesil elektronik sigaralarda kullanılan nikotin tuzlarının nikotin alımını kolaylaştırabildiği belirtiliyor.
Kalem veya USB belleği andıran tasarımların gençlerde merak nedeniyle kullanımı kolaylaştırabildiğini belirten Işık, elektronik sigara kullanımının zaman içerisinde nikotin bağımlılığına dönüşebileceğini söyledi.
Klasik sigaraya geçiş riski
Elektronik sigara kullanımına ilişkin tartışılan konulardan biri de daha önce klasik sigara kullanmamış gençlerin ilerleyen dönemde sigaraya başlama ihtimali.
Işık, elektronik sigara kullanan ve daha önce klasik sigara kullanmamış gençlerde ilerleyen dönemde klasik sigaraya başlama olasılığının arttığına ilişkin uzun dönemli araştırmalara dikkat çekti.
Uzman, gençler açısından konunun “elektronik sigara mı, klasik sigara mı?” şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, en güvenli seçeneğin nikotin kullanımına hiç başlamamak olduğunu vurguladı.
Ailelere iletişim uyarısı
Uzmanlar, elektronik sigara kullandığı tespit edilen gençlere yaklaşım konusunda ailelerin cezalandırıcı tutum yerine açık iletişimi tercih etmesini öneriyor.
Işık, ebeveynlerin yalnızca “kullanma, zararlı” demek yerine nikotinin neden bağımlılık yaptığını ve elektronik sigara aerosolünün akciğerler açısından oluşturabileceği riskleri anlatmasının daha doğru bir yaklaşım olacağını ifade etti.
Elektronik sigara kullanımının yalnızca bir davranış problemi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Işık, bazı durumlarda bunun tıbbi destek gerektirebilecek bir nikotin bağımlılığı olarak ele alınması gerektiğini söyledi.
Elektronik sigaranın teknolojik tasarımı, aroması veya renkli görünümünün sağlık risklerini ortadan kaldırmadığına dikkat çeken uzmanlar, özellikle çocuk ve ergenlerde nikotin kullanımının önlenmesinin önemini vurguluyor.