
Robot İstihdam Ajansı Kurucusu Canan Alkın, hibrit iş gücünün yönetiminin CEO’lar için stratejik bir öncelik haline gelmesi gerektiğini vurguluyor.
Humanoid robotların üretimden hizmet sektörüne kadar farklı alanlarda kullanılmasına yönelik çalışmalar hız kazanırken, şirketlerin bu dönüşüme hazırlık düzeyi tartışma konusu olmaya devam ediyor. Intel tarafından yayımlanan The Robotics Readiness Gap araştırması, robotik teknolojilere yönelik beklentiler ile kurumsal hazırlık arasında önemli bir fark bulunduğunu ortaya koydu.
Altı ülkede büyük ölçekli kuruluşlardan 800 katılımcıyla gerçekleştirilen araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 60'ı şirketlerinin önümüzdeki beş yıl içinde robot filoları kullanacağını öngörüyor. Buna karşın insan ve robotların birlikte çalışmasını kapsayan resmi bir iş gücü stratejisine sahip şirketlerin oranı yüzde 40'ta kalıyor. Katılımcıların yüzde 74'ü ise 2030 yılına kadar robotik stratejisi ile iş gücü planlamasının birlikte ele alınması gerektiğini düşünüyor.
Robot İstihdam Ajansı (RİA) Kurucusu Canan Alkın, ortaya çıkan tablonun şirketler açısından yeni bir yönetim anlayışını zorunlu kıldığını belirtiyor. Geleceğin rekabet avantajının yalnızca robot sayısıyla değil, insanları, yapay zeka ajanlarını ve fiziksel robotları doğru görevlerde buluşturabilme becerisiyle şekilleneceğine dikkat çekiyor.
Alkın, bu yaklaşımı “İnsan, AI Agent ve Robotlara Liderlik” olarak tanımlıyor. Buna göre şirket yöneticilerinin yalnızca insan kaynaklarını değil, dijital görevleri yerine getiren yapay zeka ajanlarını ve fiziksel robotları da iş gücü planlamasına dahil etmesi gerekiyor.
Her görev için humanoid robot uygun değil
Humanoid robotların üretim süreçlerinde kullanılmasına yönelik çalışmalar hızlanırken, şirketlerin hangi robot teknolojisini tercih edeceği de önem kazanıyor. Canan Alkın, robot seçiminde öncelikle iş süreçlerinin ve operasyonel ihtiyaçların analiz edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Robotların hareket kabiliyeti, taşıma kapasitesi, hassasiyet düzeyi, otonomi seviyesi, çalışma süresi ve güvenlik özelliklerinin yapılacak işe göre değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Alkın, bazı operasyonlarda endüstriyel robotların veya otonom mobil robotların daha uygun çözümler sunabileceğini vurguluyor.
RİA'nın benimsediği “Doğru işe doğru robot” yaklaşımının da teknoloji seçiminde görev analizini esas aldığını belirten Alkın, robotların şirket bünyesine dahil edilmesinin sıradan bir teknoloji yatırımı olarak görülmemesi gerektiğini söylüyor.
Alkın, robotların işe yerleştirilme sürecine ilişkin şu değerlendirmede bulunuyor:
“Bir robotun işe yerleştirilmesi, yeni bir çalışanın organizasyona dahil edilmesi gibi stratejik bir planlama gerektiriyor. İnsan çalışanların yetkinlikleri, görev tanımı ve sorumlulukları nasıl belirleniyorsa, robotun da hangi işi yapacağı, hangi durumlarda insan desteğine ihtiyaç duyacağı ve hangi sınırlar içinde çalışacağı önceden tanımlanmalı.”
Robotların laboratuvar testlerinden pilot uygulamalara ve günlük operasyonlara kadar aşamalı biçimde sisteme dahil edilmesi gerektiğini belirten Alkın, çalışma alanlarının, insanlarla etkileşim koşullarının, acil durdurma prosedürlerinin ve uzaktan müdahale yetkilerinin de önceden belirlenmesinin önemine dikkat çekiyor.
Robotik dönüşüm CEO’ların gündeminde olmalı
Robotların şirket operasyonlarında daha fazla yer almasıyla birlikte üst yönetimin sorumluluk alanının da genişleyeceğini belirten Canan Alkın, robotik dönüşümün yalnızca teknoloji departmanına bırakılmaması gerektiğini ifade ediyor.
Alkın, “Robotik dönüşümün sahibi yalnızca teknoloji departmanı değildir. Çünkü robotlar teknoloji departmanında çalışmıyor, farklı departmanlarda görev alarak şirketin bütün operasyonlarına dokunuyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Robotik iş gücü stratejisinin CEO liderliğinde ve farklı departmanların katılımıyla oluşturulması gerektiğini vurgulayan Alkın, insan kaynaklarının görev dağılımı ve çalışanların yeni beceri ihtiyaçlarını, operasyon ekiplerinin günlük işleyişi, bilgi teknolojileri birimlerinin ise sistem entegrasyonu ve veri güvenliğini yönetmesi gerektiğini belirtiyor.
Hukuk, uyum ve iş sağlığı ve güvenliği birimlerinin de bu dönüşümde aktif rol üstlenmesi gerektiğine işaret eden Alkın, hibrit ekiplerin yönetiminde görev ve karar yetkilerinin açık biçimde tanımlanmasının önemini vurguluyor.
Robotların performansı da ölçülecek
Robotların kurumsal iş gücüne katılması, performans değerlendirme sistemlerinde de yeni ölçütleri gündeme getiriyor. Görev tamamlama oranı, hata payı, çalışma süresi, operasyonel kesintiler, bakım ihtiyacı ve güvenlik performansı, robotik iş gücünün verimliliğini ölçmek için kullanılabilecek temel göstergeler arasında yer alıyor.
Robot yatırımlarında yalnızca satın alma veya kiralama bedelinin dikkate alınmasının yeterli olmayacağını belirten uzmanlar, yazılım, entegrasyon, enerji, bakım, eğitim ve operasyon desteğini kapsayan toplam sahip olma maliyetinin hesaplanması gerektiğine dikkat çekiyor.
Canan Alkın, robotik dönüşümün etik, mevzuata uyum ve güvenlik boyutlarının da şirketlerin gündeminde olması gerektiğini belirtiyor. Özellikle tekrarlayan, standartlaştırılmış veya fiziksel açıdan zorlayıcı görevlerin robotlara devredilmesiyle birlikte çalışanların görev tanımlarının ve insan-robot etkileşimindeki güvenlik koşullarının yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.
Mart 2022'de Türkiye'nin ilk robot istihdam ajansı olarak kurulan Robot İstihdam Ajansı, robotik dönüşümde insan ve teknoloji arasındaki görev paylaşımının doğru planlanmasına odaklanıyor.
İnsanların karar verme, yaratıcılık, empati ve karmaşık ilişkileri yönetme gibi alanlardaki rolünü koruduğu hibrit iş gücü modelinde, robotların hangi görevleri üstleneceğinin doğru belirlenmesi önem taşıyor. Şirketlerin gelecekteki başarısı ise insan, yapay zeka ve robotlardan oluşan bu yeni iş gücünü ne kadar etkin, güvenli ve verimli yönetebildiğine bağlı olacak.